FNV doet aangifte tegen IKEA-transporteurs wegens uitbuiting

De FNV doet maandag aangifte tegen Nederlandse en Europese transportbedrijven die voor IKEA werken. De vakbond beschuldigt de bedrijven van fraude met rij- en rusttijden, ernstige uitbuiting van chauffeurs en illegale inzet van buitenlandse truckers. Het gaat om ECS in Zeebrugge en Venlo, Samskip Van Dieren in Genemuiden en Rotterdam, Brinkman Trans-Holland in Emmen, hun buitenlandse vestigingen en onderaannemers.

De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) heeft afgelopen zaterdag een inval gedaan bij Brinkman, bevestigt bestuursvoorzitter Michael Brinkman aan de telefoon. De inspectie verdenkt het transportbedrijf van „schijnconstructies” door gebruik te maken van goedkope buitenlandse chauffeurs. „Op papier” heeft het bedrijf vestigingen in bijvoorbeeld Polen en Moldavië, maar „het beeld bestaat” dat de bedrijven worden aangestuurd vanuit Nederland, zegt de inspectie.

Michael Brinkman ontkent dat er sprake is van misstanden en gaat aangifte doen tegen de FNV wegens smaad en laster, zegt hij. Volgens hem heeft het bedrijf geen buitenlandse vestigingen. „We werken wel met tientallen charterbedrijven in bijvoorbeeld Bulgarije, Spanje, Duitland en Nederland. Maar die subondernemers staan op afstand, daarmee hebben we geen verbintenis.”

„Ik noem dit geen schijnconstructies meer, maar sociaal-economische criminaliteit”, zegt Edwin Atema van de FNV. Bij internationaal onderzoek naar de IKEA-transporteurs zegt de FNV een reeks misstanden te hebben aangetroffen: structurele fraude en uitbuiting, zoals vervalste loondocumenten, ontduiking van belastingen en sociale premies en „onmenselijke levensomstandigheden” waarin chauffeurs langs de weg leven.

Volgens de FNV profiteert IKEA van de sterke onderlinge concurrentie tussen de transportbedrijven. De transporteurs zouden overgaan tot malafide praktijken, om met zeer scherpe tarieven opdrachten binnen te kunnen slepen. Atema: „Wij zeggen: IKEA heeft als opdrachtgever de verantwoordelijkheid om te zorgen voor eerlijk transport.”

De inspectie heeft ECS in Venlo in augustus een dwangsom van 1.000 euro per overtreding tot een maximum van 100.000 euro opgelegd. Dat blijkt uit een inspectierapport dat in het bezit is van deze krant. Tijdens een inspectie vorig jaar bleek dat ECS de regels schendt door „vrijwel dagelijks” goedkopere, buitenlandse chauffeurs binnen Nederland in te zetten. In 2013 en 2014 constateerde de inspectie ook dat ECS de zogenoemde ‘cabotageregels’ overtreedt. Buitenlandse vervoerders mogen maximaal drie ‘cabotage-ritten’ rijden binnen Nederland en moeten dan de grens over voor ze mogen terugkeren.

Ook Samskip is in mei door de inspectie gewaarschuwd voor strafrechtelijke maatregelen bij illegale inzet van buitenlandse chauffeurs. Samskip Van Dieren in Genemuiden heeft afgelopen juni van de inspectie een voorlopige boete gekregen van onbekende hoogte. Tijdens een inspectie in 2015 bleek dat de regels voor rij- en rusttijden werden overschreden en dat het bedrijf hiervan „geen deugdelijke administratie” had. De inspectie schaart deze overtreding tot de „categorie heel belangrijke inbreuken”, volgens het boeterapport dat in bezit is van deze krant.

Samskip van Dieren en ECS waren zondag niet bereikbaar voor commentaar. De Inspectie SZW van het ministerie van het Sociale Zaken bevestigt dat de aangifte van de FNV maandag in ontvangst wordt genomen. „We moeten bekijken of het valt onder het bestuursrecht of het strafrecht, maar we nemen dit soort signalen van de FNV heel serieus”, zegt een woordvoerder.

IKEA verwijst in een schriftelijke reactie naar de gedragscode van het bedrijf. Ikea zegt te hechten aan „veilige werkomstandigheden” en een „goed personeelsbeleid” voor eigen medewerkers en die van leveranciers en onderaannemers. „IKEA let scherp op prijzen en is vanwege de grote volumes doorgaans ook in staat aantrekkelijke prijsafspraken te maken. Maar we bestrijden dat dit in de transportsector een prijsdruk in de hand zou werken die automatisch leidt tot ‘malafide praktijken’, zoals de FNV die omschrijft.”