‘De peilingen bieden schijnzekerheid’

Politiek

Het besluit van NOS Nieuws „terughoudender” om te gaan met opiniepeilingen, wordt onderschreven door andere grote nieuwsmedia.

Een smartphone in de hand van Maurice de Hond. Foto ANP

Net als de NOS gaan RTL Nieuws, het AD, de Volkskrant en NRC ‘terughoudend en bewust’ om met politieke peilingen, in de aanloop naar de komende verkiezingen voor de Tweede Kamer. De Telegraaf blijft echter wel gewoon peilingennieuws brengen.

Politieke opiniepeilingen liggen weer onder vuur sinds ze ernaast zaten bij de Brexit en de Amerikaanse verkiezingen. De kranten zeggen echter dat dit alleen zijdelings een rol heeft gespeeld. Ze twijfelden al langer aan het nut van peilingennieuws.

Marcel Gelauff, hoofdredacteur van NOS Nieuws, maakte vrijdag bekend dat hij zetelpeilingen van losse opiniebureaus niet meer als nieuws wil brengen. De omroep wil alleen de Peilingwijzer gebruiken. De Peilingwijzer van politicoloog Tom Louwerse van de Universiteit Leiden geeft een gewogen gemiddelde van vijf verschillende peilingen.

De NOS meldt peilingen bij voorkeur alleen in samenhang met ander, inhoudelijk politiek nieuws. En alleen om opmerkelijke verschuivingen of langlopende trends te bespreken. „Losse peilingen zullen we hoogstens noemen als ze aanleiding zijn voor nieuws, bijvoorbeeld als ze leiden tot beroering in een partij.”

Onzin

Pieter Klein, adjunct-hoofdredacteur van RTL Nieuws: „Dat we terughoudend zijn, is evident. We melden alleen grote verschuivingen, want anders is het geen nieuws. Verder ben ik niet zo van de codes, om dat allemaal vast te leggen.”

Wouter de Winther, chef politiek van De Telegraaf vindt het onzin: „Natuurlijk blijven we de peilingen melden. Mensen willen gewoon een overzicht hebben van hoe de partijen ervoor staan. Dan is het toch gek om te doen alsof die peilingen niet bestaan?”

NRC meldt bij peilingen altijd wie de peiling deed, hoe groot het aantal ondervraagden was, wanneer zij werden ondervraagd, en wat de foutmarge is. Ook is de krant voorzichtig met het koppelen van de uitkomst van een peiling aan actuele gebeurtenissen. Eén peiling zal nooit alleen de basis van een artikel zijn.

De Volkskrant en AD hebben soortgelijke richtlijnen. Pieter Klok, plaatsvervangend hoofdredacteur van de Volkskrant: „We brengen peilingen nooit als zelfstandig nieuws, en we nemen altijd het gemiddelde van verschillende peilingen. Maar je kunt peilingen wel gebruiken als populariteitsmeter. Zoals bij de strafzaak tegen Wilders. Uit de peilingen kon je toen wel concluderen dat hij geprofiteerd heeft van het proces.”

Onweerstaanbaar

Wat is er tegen peilingen? De NOS, in een verklaring: „Nieuwsmakers en consumenten vinden peilingen vaak onweerstaanbaar. Het is verleidelijk om de onzekerheid achter de peilingen maar even te vergeten en houvast te zoeken bij schijnbaar harde cijfers over zoiets ongrijpbaars als de kiezersgunst. Terwijl je het publiek daarmee slechts schijnzekerheid biedt.”

Hans Nijenhuis van het AD: „Ze blijken vaak niet overeen te komen met de uiteindelijke verkiezingsuitslag. Maar dat ligt niet alleen aan de peilingen. Bij de vorige verkiezingen besloot veertig procent van de kiezers pas op het laatste moment wat ze zouden doen. Daar kun je als opiniepeiler dus niets aan doen.”

Klok (de Volkskrant): „Peilingen wekken ten onrechte de indruk dat het gaat om een voorspelling van de verkiezingsuitslag, maar het is slechts een momentopname. Dat moet je er iedere keer bij vertellen en ook de onzekerheidsmarge geven.”

Gelauff (NOS) ziet ook een vertekenend effect op de verkiezingen: „Het zijn dagkoersen, ze leggen tijdens verkiezingen te veel nadruk op de horse race, ten koste van de inhoudelijke discussie.’’