‘Zicht op thuisprostitutie dreigt te verdwijnen’

Sekswerk

De vergunningplicht voor thuisprostituees verdwijnt uit de wet. Dat zal uitbuiting in de hand werken, vreest de Rapporteur Mensenhandel.

Een vrouw wordt door een man gedwongen vanuit huis te werken als prostituee. Op de website Kinky.nl plaatst hij een advertentie: een aantal foto’s van haar met daaronder wervende teksten, ‘seks zonder condoom’. Het grootste deel van haar inkomsten geeft zij aan de man.

Zo ziet thuisprostitutie er in talloze gevallen uit – en dat is al jaren een groeiende branche in Nederland. Terwijl het aantal vergunde raambordelen de afgelopen jaren flink is afgenomen bieden vrouwen (en in mindere mate mannen), al dan niet gedwongen, steeds vaker vanuit huis sekswerk aan.

Op die vorm van prostitutie dreigt de overheid nu het zicht te verliezen door de komst van nieuwe wetgeving, zegt de Nationaal Rapporteur Mensenhandel Corinne Dettmeijer in het rapport Prostitutie en Mensenhandel, gemaakt op verzoek van het ministerie van Veiligheid en Justitie, dat deze maandag uitkomt.

Reden: minister Van der Steur wil de prostitutiebranche „uniformeren” en „normaliseren”, zodat in alle gemeenten dezelfde regels gelden en , om het stigma op sekswerk te verkleinen. De minister wil daarom voor de huidige wetgeving op twee hoofdpunten veranderen. Eén: voor bedrijfsmatige prostitutie wordt in elke gemeente het bezit van een vergunning verplicht. Nu is die alleen verplicht als dat in de gemeentelijke verordening is vastgelegd. En twee: zelfstandig thuiswerkende prostituees en escorts mogen in heel Nederland juist zonder vergunning hun werk gaan uitvoeren. Het wetsvoorstel is al door de Tweede Kamer aangenomen en ligt nu bij de Eerste Kamer.

5.000 mogelijke slachtoffers

Over het vergunningloos stellen van thuisprostitutie maakt Dettmeijer zich zorgen, en met haar de politie en de burgemeesters van de vier grootste steden. Dettmeijer: „In 2000 werd het bordeelverbod opgeheven om zo het zicht op de prostitutie te verbeteren, de criminaliteit te bestrijden, en de positie van prostituees te beschermen. Het doel was om met landelijke regelgeving die zichtbaarheid nog verder te vergroten, daarvoor gaf ik 2007 al een aanbeveling. Maar als je zelfstandig werkende thuisprostituees en escorts buiten de vergunningplicht stelt, verlies je het zicht op die groep. Het geeft de politie nog minder handvatten om mensenhandel te signaleren. Ik vrees dat uitbuiting en andere wantoestanden dan buiten het zicht blijven.”

Volgens het rapport is het moeilijk een schatting te maken van het werkelijke aantal slachtoffers. CoMensha, het landelijk meldpunt voor slachtoffers van mensenhandel, registreerde tussen 2011 en 2015 bijna 5.000 mogelijke slachtoffers van mensenhandel uitgebuit in de seksindustrie. Het grootste deel daarvan was afkomstig uit de thuisprostitutie, namelijk 27 procent. Volgens Monique Mos, hoofd Operatiën bij de politie-eenheid Den Haag en belast met de portefeuille mensenhandel, groeit de groep thuisprostituees de komende jaren verder en stijgt daarmee de kans op meer uitbuiting. Mos: „Wij maken ons zorgen over de enorme toename van thuisprostitutie. Het is belangrijk daar zicht op te houden.”

Kun je uit deze cijfers concluderen dat prostituees die thuis klanten ontvangen ontvankelijker zijn voor uitbuiting dan sekswerkers in het bordeel? Dat is moeilijk te zeggen, volgens Dettmeijer. „Dat weten we gewoon niet.” Want: „Kwetsbaarheid voor uitbuiting is geen vastomlijnd concept en staat niet op voorhand vast.”

Eerder spraken we een slachtoffer van mensenhandel: Maria moest het met vreemde mannen doen

Nigeriaanse vrouwen

De grootste groep onder de thuiswerkende prostituees die in Nederland worden uitgebuit is afkomstig uit Nigeria, zo blijkt uit het rapport. Dettmeijer:

„Elke dag is er wel een vlucht van Lagos naar Amsterdam. Deze vrouwen komen uit gezinnen met armoede en worden naar het Westen gelokt om serieus geld te komen verdienen. Sommigen stellen zich erop in dat ze een aantal jaren worden uitgebuit, om later zelf madam te kunnen worden.”

De politie rolde een aantal jaar geleden in de Koolviszaak al een grootschalig Nigeriaans mensenhandelnetwerk op, maar de laatste jaren lijken de Nigeriaanse vrouwen weer terug in de Nederlandse thuisprostitutie. Dettmeijer heeft, zegt zij, bij de opsporingseenheden al aangegeven zich zorgen te maken over deze slachtoffers. Om zicht te krijgen op die groep is het volgens Dettmeijer juist belangrijk dat de minister duidelijkheid geeft over hoe hij misstanden binnen deze groep wil aanpakken. Op dat punt heeft Dettmeijer de minister al een aantal aanbevelingen gedaan, zegt zij. „De bal ligt bij de minister.”

    • Martin Kuiper