Wat moet je met een boom-met-kluit?

Als Kerst het feest van de verspilling is, dan is de kerstboom daarvan het symbool. Een gezonde spar wordt afgezaagd, in een huis opgetuigd en na enkele weken bij het grof vuil gezet. Nogal wat mensen kopen daarom een boom-met-kluit, die ze na de Kerst in de tuin zetten. Helaas blijkt die boom vaak te verdorren en moet-ie toch naar het afval. Hoe komt dat?

Dat komt door een verstoorde ‘waterbalans’ zegt Rens Voesenek, hoogleraar plantenfysiologie aan de Universiteit Utrecht. „Een boom of plant neemt water op via de wortels. Dat water bevat voedingsstoffen en is onmisbaar voor de stevigheid van de plant en voor de fotosynthese, waarmee de boom suikers maakt. Voor de fotosynthese neemt de boom ook CO2 op uit de lucht. Daarbij gaan kleine openingen in de naalden open en komt waterdamp vrij. In een warme woonkamer verdampt veel meer water dan de boom kan opnemen via het ingekorte wortelstelsel.”

De boom begint te verdrogen en zal in elk geval de onderste takken niet meer voeden. Die takken worden geleidelijk bruin, ook nadat de boom in de tuin is geplant. „Hetzelfde gebeurt als je in de zomer een boom verplant. Dan is de temperatuur zo hoog dat een boom veel meer water kwijtraakt door verdamping dan-ie kan opnemen”, zegt Voesenek.

Daar komt bij dat een boom slecht bestand is tegen de plotselinge overgang van de kou buiten naar de warmte in huis – en andersom. „Door het temperatuurverschil kan de boom shock-stress krijgen en weet-ie niet meer wat-ie moet doen”, zegt Voesenek. Zelfs als de boom weer op gang komt, blijft hij lijden onder de droge lucht en het schaarse licht in huis.

Toch is het wel degelijk mogelijk om een boom-met-kluit na de Kerst succesvol te herplanten. Dat zegt tenminste Martin Raaijmakers, een kweker in Nuenen: koop om te beginnen de boom niet bij een bouwmarkt of een tuincentrum, maar bij een kweker, zegt de kweker: „Die grote bedrijven kopen enorme hoeveelheden bomen in, onder meer in Denemarken en het Duitse Sauerland. Om die bomen op tijd in de winkel te krijgen, worden die al in oktober gezaagd. Op het moment dat je zo’n boom koopt, is-ie dus al maanden uit de grond. Bij een kweker is dat maar twee weken.”

Koop een niet al te grote boom: „Niet groter dan 1,5 of 1,6 meter. Dan heb je een boom van een jaar of 4, 5 jaar oud, die een niet al te grote kluit heeft. Daarin zitten nog de haarwortels, die het vocht opnemen. Wil je bij een oudere, grotere boom de haarwortels er nog bij hebben, dan zou je kluit al gauw 25 liter moeten zijn. Dat is niet te hanteren en dus krijg je toch een kleine kluit, met weinig haarwortels.”

Zet de boom niet meteen binnen, maar laat hem 24 uur acclimatiseren in een halfwarme ruimte zoals een garage of een trappenhuis. „Zo voorkom je dat de boom in de stress schiet”, zegt Raaijmakers. Vervolgens geef je de boom eens in de twee dagen goed water. Na de Kerst laat je de boom weer acclimatiseren en zet je hem in de tuin. Raaijmakers: „Vanaf begin maart geef je de boom elke dag goed water, tot ver in de zomer. Pas in juni, juli zie je of-ie het heeft gered. In mijn ervaring vaak wel.”

    • Karel Berkhout