Ruttes Oekraïne-oplossing dichterbij dankzij GroenLinks

Oekraïne-Referendum

De fracties waren tegen, maar de GroenLinks-leden stemden vóór het Oekraïneverdrag met de appendix van Rutte. Die heeft zo bijna een meerderheid.

De kans dat premier Rutte in de Eerste Kamer voldoende steun zal weten te krijgen voor het ratificeren van het associatieverdrag met Oekraïne, is sterk toegenomen. Het GroenLinks-congres riep zaterdag de fracties in de Tweede en Eerste Kamer op voor de samenwerkingsovereenkomst te stemmen die onderwerp was van het referendum in april.

Aanvankelijk wilde GroenLinks de nee-uitslag van dat referendum overnemen en daarmee de kabinetsoplossing die premier Rutte in Brussel heeft uitonderhandeld niet steunen. Maar het partijcongres, zaterdagmiddag in Utrecht, nam met grote meerderheid (58 procent) een motie aan om toch met het kabinetsvoorstel in te stemmen. Daarvoor is het belang van goede samenwerking met Oekraïne volgens de meerderheid van de aanwezige leden te groot.

De steun van met name de senaatsfractie van GroenLinks – vier zetels groot – is zeer welkom voor premier Rutte. De coalitie heeft in de Eerste Kamer geen meerderheid. Voor het associatieverdrag met Oekraïne, mét de appendix waarin Rutte aan de bezwaren van de Nederlandse nee-stemmers tegemoet denkt te komen, heeft het kabinet 17 extra stemmen in de senaat nodig.

Hopen op kleinere partijen

Het kabinet rekent op D66 (10 zetels). De senator voor de Onafhankelijke Senaatsfractie (1 zetel) liet de NOS dit weekend weten Rutte ook te steunen. Reken GroenLinks erbij, en het kabinet heeft nog maar 2 zetels nodig. Dat verandert vooral de positie van het CDA, dat niet meer doorslaggevend hoeft te zijn. Het CDA wil het kabinet in de Tweede Kamer niet steunen, maar Rutte hoopt erop dat een aantal senatoren wél voor ratificatie zal stemmen. In de Eerste Kamer heeft het CDA 12 zetels.

Het kabinet kan inmiddels ook hopen op kleinere partijen, zoals de SGP of 50Plus (allebei 2 zetels), of de ChristenUnie (3 zetels). Die partijen moeten nog een afweging maken, voor het debat over de ratificatie van het verdrag, dinsdag in de Tweede Kamer.

GroenLinks was op zichzelf al voorstander van het associatieverdrag, maar wilde niet om de afwijzing ervan door het referendum heen. „We moeten de uitslag daarvan zeer serieus nemen”, was het belangrijkste argument dat Tweede Kamerlid Rik Grashoff het congres voorhield. In dezelfde redenering zullen de beide fracties in het parlement nu niet om de aangenomen motie van het eigen congres heen kunnen. „We zullen dit overnemen”, zei Grashoff na afloop van de stemming. „De partijdemocratie is voor ons doorslaggevend.”

Streep door referenda

Het congres zette even later op de middag überhaupt een streep door het gangbare standpunt van de partij inzake referenda. Een meerderheid van de leden stemde de invoering van het correctief referendum uit het verkiezingsprogramma weg.

Volgens de indieners van dit amendement zijn correctieve referenda onwerkbaar, omdat de meeste onderwerpen niet te vatten zijn in „een simpele ja-neevraag”. Bovendien is de betrouwbaarheid van de overheid in het geding. Met een correctief referendum zouden burgers „er niet meer van uit kunnen gaan dat de wet geldt, als deze op elk moment door een willekeurige groep burgers kan worden afgeschaft”.