‘Opiniepeilingen bieden het publiek schijnzekerheid’

Peilingen Het besluit van NOS Nieuws om “nog terughoudender” om te gaan met het publiceren van politieke opiniepeilingen, wordt door verschillende andere grotere nieuwsmedia onderschreven.

Herman van der Zandt met de voorlopige uitslagen van de Kamerverkezingen van 2012.

Net als de NOS gaan het AD, De Volkskrant en NRC ‘terughoudend en bewust’ om met politieke peilingen, in de aanloop naar de komende verkiezingen voor de Tweede Kamer. De Telegraaf blijft echter wel gewoon peilingennieuws brengen. RTL Nieuws was niet bereikbaar voor commentaar.

Politieke opiniepeilingen liggen weer onder vuur sinds ze ernaast zaten bij de Brexit en de Amerikaanse presidentsverkiezingen. De kranten zeggen echter dat dit alleen zijdelings een rol heeft gespeeld. Ze twijfelden al langer aan het nut van peilingennieuws.

Marcel Gelauff, hoofdredacteur van NOS Nieuws, maakte vrijdagochtend bekend dat hij zetelpeilingen van losse opiniebureaus niet meer als nieuws wil brengen. De omroep wil alleen de Peilingwijzer gebruiken. De Peilingwijzer van politicoloog Tom Louwerse van de Universiteit Leiden geeft een afgewogen gemiddelde van vijf verschillende peilingen.

Peilingen worden door de NOS bij voorkeur alleen gemeld in samenhang met ander, inhoudelijk politiek nieuws. En alleen om opmerkelijke verschuivingen of langlopende trends te bespreken. ,,Losse peilingen zullen we hoogstens noemen als ze aanleiding zijn voor nieuws, bijvoorbeeld als ze leiden tot beroering in een partij.’’

Wouter de Winther, chef politiek van De Telegraaf vindt het onzin: ,,Natuurlijk blijven we de opiniepeilingen melden. De mensen willen gewoon een overzicht hebben van hoe de partijen ervoor staan. Dan is het toch gek om te doen alsof die peilingen niet bestaan?’’

Lees ook wat politicologen denken over de peilingen: Peilingen, dat zijn dus geen voorspellingen

NRC meldt bij peilingen altijd wie de peiling deed, hoe groot het aantal ondervraagden was, wanneer zij werden ondervraagd, en wat de foutmarge is. Ook is de krant voorzichtig met het koppelen van de uitkomst van een peiling aan actuele gebeurtenissen. Eén peiling zal nooit alleen de basis van een artikel zijn.

De Volkskrant en AD hebben soortgelijke richtlijnen. Pieter Klok, plaatsvervangend hoofdredacteur van de Volkskrant: ,,We brengen peilingen nooit als zelfstandig nieuws, en we nemen altijd het gemiddelde van verschillende peilingen. Maar je kunt peilingen wel gebruiken als populariteitsmeter. Zoals bij de strafzaak tegen Wilders. Uit de peilingen kon je toen wel concluderen dat hij geprofiteerd heeft van het proces..’’

Wat is er tegen peilingen? De NOS: ,,Nieuwsmakers en consumenten vinden peilingen vaak onweerstaanbaar. Het is verleidelijk om de onzekerheid achter de peilingen maar even te vergeten en houvast te zoeken bij schijnbaar harde cijfers over zoiets ongrijpbaars als de kiezersgunst. Terwijl je het publiek daarmee slechts schijnzekerheid biedt.’’

Hans Nijenhuis van het AD: ,,Ze blijken vaak niet overeen te komen met de uiteindelijke verkiezingsuitslag. Maar dat ligt niet alleen aan de peilingen. Bij de vorige verkiezingen besloot veertig procent van de kiezers pas op het laatste moment wat ze zouden doen. Daar kun je als opiniepeiler dus niets aan doen.’’

Klok van de Volkskrant: ,,Peilingen wekken ten onrechte de indruk dat het om een voorspelling van de verkiezingsuitslag gaat, maar het is slechts een momentopname. Dat moet je er iedere keer bij vertellen en ook de onzekerheidsmarge geven. Je moet er niet te stellig over berichten.’’

Gelauff van de NOS ziet ook een vertekenend effect op de verkiezingen: ,,Het zijn dagkoersen, ze leggen tijdens verkiezingen te veel nadruk op de horse race, ten koste van de inhoudelijke discussie.’’

Nijenhuis van het AD wijst ook op dit aspect: ,,Je ziet nu dat Rutte en Wilders proberen er een race tussen hun twee van te maken. Net als Kok en Bolkestein dat ooit deden. Daar kunnen peilingen een rol in spelen.’’