Nepnieuws als campagnestunt

SIRE lanceerde deze week een neppe website om aandacht te vragen voor onze doorgeschoten drang naar populariteit op sociale media. Is dat kwalijk?

Betalen voor online populariteit. Het bleek een grap. Foto: SIRE

150 extra likes voor je festivalfoto op Instagram? 10 euro! 1.000 extra Facebookvrienden? 30 euro! Een reactie onder je foto van een BN’er? 240 euro! Althans, dat dachten verschillende Nederlandse media deze week toen de website The Good Life Agency werd gelanceerd. Extra likes, meer vrienden, partyfoto’s met bekende Nederlanders of een zonnige foto op een tropisch eiland? Het kan allemaal geregeld worden om populariteit op sociale media te vergroten.

Helaas voor de 170 mensen die echt interesse hadden, het bleek nepnieuws. De website was de start van een nieuwe campagne van Stichting Ideële Reclame (SIRE), die aandacht vraagt voor onze drang naar perfectie op sociale media. Donderdagavond onthulde SIRE in RTL Late Night dat de site nep was. Toch leenden media als EenVandaag en NOS zich, ondanks dat zij twijfelden aan de echtheid, voor het brengen van dit nepnieuws. Is dat niet kwalijk in een tijd waarin onjuiste berichten overal op internet opduiken en nepnieuws als maatschappelijk probleem steeds meer aandacht krijgt?

De onthulling bij RTL Late Night. Tekst gaat verder onder de video

Reclamestrategie

“Een sociaal experiment”, noemt SIRE de lancering van The Good Life Agency liever. Een woordvoerder van SIRE vindt niet dat zij met de websites nepnieuws hebben verspreid. Wel begrijpt SIRE dat factchecken door journalisten op deze manier bemoeilijkt wordt. Dat Fred Moolhuijsen, die meewerkte aan de campagne en zich opwierp als de man achter de website, na vragen van journalisten volhield dat de website serieus was, zien ze niet als een probleem. “Het doel, discussie over populariteit op sociale media veroorzaken, heiligt de middelen.”

Daar denkt Sjoerd de Jong, de ombudsman van NRC anders over. Hij schreef eerder in een reactie op eenzelfde neppe publiciteitsstunt over een woonwijk voor homoseksuelen in Tilburg:

“Alsof media er niet zijn voor de waarheid, maar een platform zijn om geintjes uit te halen.”

Toch wijst De Jong ook op de verantwoordelijkheid van journalisten om informatie dubbel te checken. Eén bron is immers geen bron.

“Dat is misschien nog wel de hardste les: er zijn ‘daarbuiten’ groepen die bereid zijn voor hun ‘ludieke’ actie te liegen, bedriegen en de krant te misbruiken – en beschadigen.”

Gay Village

SIRE is niet de eerste met deze strategie. Neppe berichten verspreiden is voor bedrijven en maatschappelijke organisaties een beproefde methode om de aandacht van media op zich te vestigen. Twee jaar geleden shockeerde stichting Roze Maandag Nederland met het bericht dat er in Tilburg plannen waren een woonwijk speciaal voor homoseksuelen te bouwen.

De gemeente Tilburg en een makelaar waren bij de stunt betrokken en bevestigden de plannen aan Nederlandse media, waaronder ook NRC. Ook Coolblue waagde zich vorig jaar aan een soortgelijke publiciteitscampagne, door een bericht over een op handen zijnde overname te publiceren. Het bleek een Sinterklaasstunt.