NRC checkt: ‘Kijkcijfers Champions League storten in’

Dat twitterde NOS-directeur Jan de Jong. Klopt het?

Ruud Gullit deed maandag de loting voor de volgende ronde van de Champions League. Foto AP

De aanleiding

Ze worden wel doping voor een tv-zender genoemd. De uitzendrechten van populaire voetbalwedstrijden leveren bijna automatisch honderdduizenden kijkers op en worden daarom door televisiezenders hevig bevochten zodra ze op de markt komen.

Zit het de NOS nog steeds dwars dat SBS ‘hun’ Champions League-rechten twee jaar geleden wegkaapte? Het zou in ieder geval de opgewektheid verklaren die NOS-directeur Jan de Jong afgelopen maandag aan de dag legde toen hij twitterde over dalende kijkcijfers bij de concurrent. „De kijkcijfers van de UEFA Champions League storten in! Publiek is veel kleiner en ouder geworden sinds het bij de NOS weg is…”, aldus de NOS-directeur.

Het zou opvallend nieuws zijn. Niet alleen omdat het met minder kijkers lastiger wordt voor SBS om de naar schatting 17 tot 20 miljoen euro terug te verdienen die het neertelde om de wedstrijden te mogen uitzenden, maar ook omdat het mediaconcern dit voorjaar nog liet weten dat de Champions League op SBS 6 juist iets beter werd bekeken dan het seizoen ervoor bij de NOS.

Waar is het op gebaseerd?

De Jong schreef zijn tweet op basis van een intern kijkcijferrapport van de NPO. Dat rapport verscheen onder auspiciën van René van Dammen, de bekende kijkcijferexpert van de publieke omroep, die zegt zich te baseren op tien jaar aan verzamelde gegevens van de Stichting Kijkonderzoek (SKO). Dat is de stichting van de meetkastjes bij Nederlandse huishoudens die bijhouden waarop de televisie staat afgestemd. De SKO-cijfers worden in de tv-wereld als de standaard gezien.

En, klopt het?

We krijgen de kijkcijfers van vier seizoenen Champions League-wedstrijden (exclusief de play-offs en kwalificatiewedstrijden, en ook exclusief voor- en nabeschouwingen) van de SKO. Daaruit blijkt dat Van Dammen zijn werk goed heeft gedaan, al ligt de werkelijkheid iets genuanceerder dan De Jongs tweet doet vermoeden.

Dit seizoen trekken de Champions League-wedstrijden, die worden uitgezonden door SBS-dochter Veronica, flink minder kijkers dan de seizoenen ervoor. De vijf slechts bekeken wedstrijden van de laatste vier seizoenen werden allemaal door Veronica uitgezonden. Dook het aantal kijkers in de groepsfase van de Champions League in voorgaande seizoenen nauwelijks onder de grens van een miljoen kijkers, nu trekken de wedstrijden vaak maar zo’n 800.000 voetballiefhebbers.

Maar het publiek is niet kleiner geworden „sinds [de Champions League] bij de NOS weg is”, zoals De Jong schrijft. Het vorige seizoen, uitgezonden door SBS 6, deed het juist iets beter dan de seizoenen ervoor bij de NOS. In het SBS 6-seizoen keken gemiddeld 1,56 miljoen mensen naar elke Champions League-wedstrijd, goed voor een gemiddeld marktaandeel van 23,7 procent per wedstrijd. Dat is ruim een procentpunt meer dan het seizoen ervoor.

Die positieve cijfers zijn ook niet zo verwonderlijk: PSV presteerde dat seizoen presteerde in de Europese topcompetitie en trok dus meer kijkers.

Het verval lijkt te zijn begonnen na de uitschakeling van PSV in de achtste finales. Naar de finale in het SBS-seizoen keken ‘slechts’ 1,7 miljoen mensen, een fikse daling ten opzichte van de finales bij de NOS waar respectievelijk 2,5 en 2,2 miljoen voetballiefhebbers op afstemden. De Veronica-wedstrijden halen dit seizoen een gemiddeld marktaandeel van 18,7 procent, terwijl dat cijfer de voorgaande seizoenen rond de 23 procent schommelde.

Dat gemiddelde kan nog worden opgekrikt als meer mensen afstemmen op de doorgaans populaire wedstrijden in de knockoutfase, maar het is onwaarschijnlijk dat het gemiddelde nog de 23 procent haalt, gezien de afgenomen interesse in de groepsfase.

Een ander deel van de uitspraak klopt sowieso: het publiek wordt ouder. Elke seizoen stijgt de gemiddelde leeftijd van de Champions League-kijker een jaar, tot een gemiddelde van 54 jaar dit seizoen. Dat is niet gunstig voor SBS omdat adverteerders in de regel een jonger publiek zoeken.

Waarom stemmen Champions League-kijkers minder vaak af op Veronica? Kijkcijferexpert Van Dammen heeft wel een verklaring. „Voetbal op de tv is versnipperd. Mensen weten niet meer op welke zender ze welke wedstrijden kunnen kijken.”

Conclusie

De kijkcijfers van Champions League-wedstrijden zijn ingestort en het publiek wordt steeds ouder sinds het bij de NOS weg is, zegt NOS-directeur Jan de Jong. Die uitspraak klopt, met de nuance dat de cijfers pas zijn gedaald nadat PSV in het vorige seizoen werd uitgeschakeld.

We beoordelen de uitspraak van NOS-directeur Jan de Jong daarom als grotendeels waar.

Ook een bewering zien langskomen die u gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt