Het geheim van de Surinaamse popmuziek

Suripop

Door het succes van rappers als Typhoon en Kenny B. wordt meer rijkdom van de Surinaamse muziektraditie zichtbaar.

New Wave wint de Popprijs 2015. Foto Andreas Terlaak

De laatste editie van het Groningse popfestival Noorderslag beleefde in januari een verrassende primeur. De organisatie had ditmaal geen Britse gitaarband of Franse funkformatie als slotact geprogrammeerd maar Surinaamse artiesten. Kenny B., Sabrina Starke, Oscar Harris en Edgar Burgos brachten een overzicht van vijftig jaar Surinaamse hits. Dat was zichtbaar wennen maar geleidelijk ontdooide het publiek. De verbazing werd nog veel groter toen direct daarna het hiphopcollectief New Wave met nogal wat Surinaamse muzikanten in de gelederen met de Popprijs 2015 aan de haal ging.

Lobi Da Basi

Programmeurs en concertorganisatoren voelden zich onmiddellijk aangesproken. In navolging van de dichtende rapper Typhoon die in 2014 doorbrak met zijn album ‘Lobi Da Basi’ en een reeks enthousiast onthaalde liveoptredens, ging dit jaar geen festival voorbij zonder Surinaamse band. Intussen incasseerde Kenny B. na zijn doorbraak vorig jaar met de monsterhit ‘Parijs’ (23 miljoen downloads) de ene na de andere award. In de slipstream konden oudgedienden Oscar Harris, Patrick Tevreden (Sukru Sani) en Trafassi aanzienlijk meer boekingen dan in voorgaande jaren tegemoet zien. Harris werkt op zijn 73ste zelfs aan een comeback met nieuwe songs.

Kenny B. - Parijs

Ook andere Surinaamse muzikanten stonden in de belangstelling. De dood van volkszanger Max Nijman zorgde begin dit jaar voor een bestorming van Paradiso. Onlangs kreeg deze soullegende, wiens nummer ‘Adjosi’ (Adieu) in de top 10 staat van begrafenisondernemers in Suriname én in Nederland, een eerbetoon met een theatertour. Maar net als bij de concertreeks van de Bigi Poku Toppers in oktober, met deels uit Suriname ingevlogen muzikanten, kwamen daar vooral Surinaamse fans op af. Andere Surinaamse concerten bleken wel een gemêleerd publiek aan te trekken. Tijdens het Tweetakt Festival wist rapper Keizer niet wat hem overkwam in de coulissen van de Utrechtse Stadsschouwburg: „Sang! Trafassi heeft nog geen twee maten gespeeld en alles en iedereen staat te springen. Jong en oud, Surinaams, Nederlands, Turks of Marokkaans. Ik wil zo snel mogelijk dat podium op!”

Lees ook het interview met Kenny B.: ‘Ik offerde ’n vogeltje voor mijn stem’

Dubbelzinnig

Edgar Burgos (63), de voorman van Trafassi (Wasmasjien), loopt al langer mee in de muziekscene dan zijn moederland onafhankelijk is. Hij is de eerste om toe te geven dat Surinaamse bands altijd iets extra’s moesten doen om in Nederland aan de bak te komen. Al jaren hangt hij dan ook met succes de clown uit op het podium met zijn grappen en dubbelzinnige woordspelingen. Zijn motto: feestmuziek maken en de zaal plat spelen. Latin, salsa, funk of disco: hij speelt voor elk wat wils. „Met puur Surinaamse poku (muziek) wordt het moeilijker. Dat spelen we alleen in een puur Surinaamse omgeving. Om de zoveel tijd scoort een Surinaamse artiest een hit in Nederland. Daarna vinden de deejays en de platenbazen het kennelijk welletjes en moeten we weer een paar jaar wachten op de volgende.”

Oscar Harris - Song for the children

Tegenwoordig ligt het anders. De huidige belangstelling voor Suripop werd voor een deel aangewakkerd op initiatief van platenmaatschappij Top Notch. Manager Kees de Koning had Surinaamse muziek al ontdekt toen hij in de jaren 90 als VPRO-deejay na zijn strooptochten door de platenbakken tot zijn eigen verrassing geregeld met vinyl van pakweg The Cosmo Stars of The Kaseko Masters thuiskwam. Toffe muziek, vond hij. Maar toen De Koning op zoek ging naar herkomst en achtergronden tastte hij in het duister. Er bleken nauwelijks discografieën te vinden en al even weinig verhalen over de artiesten. Ook de muziek zelf was niet altijd goed bewaard gebleven.

Zaaltjes in de Bijlmer

Op hits als ‘Wasmasjien’ van Trafassi of ‘Puf/Schudden Met Je Bil’ van Deff Rhymz na, bleef het genre sowieso onder de radar. Niet dat er geen Surinaamse traditionele muziek kawina of Surinaamse dansmuziek, kaseko werd gespeeld. Maar dat was vooral in zaaltjes in de Amsterdamse Bijlmer of Rotterdam-Alexander.

Nadat Top Notch zijn naam had gevestigd met Nederlandstalige hiphop, wilde De Koning daar verandering in brengen. Naar eigen zeggen omdat de positie van een platenmaatschappij ook verantwoordelijkheden met zich meebrengt. Met name voor het cultureel erfgoed. Eerder bracht Top Notch onder meer een fotoboek van Ed van der Elsken en een compilatie van drs. P uit. Ook de in oktober in samenwerking met Nijgh & Van Ditmar gepubliceerde dubbelbiografie van de Surinaamse zangers en clubeigenaren Max Woiski sr. en jr. hoort thuis in deze categorie.

Woiski sr. - Bruine Bonen Met Rijst

Zo verscheen in 2013, in samenspraak met Burgos, een verzamelaar met grootste Surinaamse hits: van ‘B.B. met R.’ (Bruine Bonen Met Rijst) van Woiski sr. tot ‘Mi Rowsu’ (Tuintje In M’n Hart) van Damaru. Daarna volgden nog tien cd’s van onder meer jazzsaxofonist Kid Dynamite, kasekokoning Lieve Hugo en crooner Oscar Harris. Komende januari voorziet het label in drie nieuwe cd’s: van Sukru Sani, Master Blaster en Iwan Esseboom & The Funmasters. Eind vorig jaar werd bovendien het boek ‘Sranan Gowtu’ over iconen uit de Surinaamse muziek gepubliceerd.

Lees ook het interview met Typhoon: Van de regen naar de zon

Lokale wereldfaam

Het project bleef niet beperkt tot cultuurbehoud. Want het was tijdens de research in Suriname dat De Koning kennismaakte met de muziek van Kenny B. die daar al jaren lokale wereldfaam genoot. Hij zocht de zanger op in Tilburg en bood hem een contract aan. Met een internationale doorbraak als gevolg.

Muzikaal nog interessanter is dat het toegankelijk maken van Surinaamse klassiekers nieuwe inspiratie biedt voor de jongste generatie artiesten. Zo was Typhoon dolgelukkig dat hij het werk van George Scheermaker uit de jaren 50 leerde kennen. „Te gekke poku! Zoals die gast kon zwabberen en scheuren op zijn sax… Zo zou ik ook muziek willen maken.”

Trafassi - Kleine wasjes grote wasjes

En waar de rapper zich voor zijn vorige album liet bezielen door kawina-artiesten in het Surinaamse binnenland en daarnaast de kaseko van Lieve Hugo opnieuw tot leven wekte, belooft hij nog meer Surinaamse invloeden op zijn nieuwe cd. Daarmee sluit Typhoon aan bij de muziektraditie uit Suriname. Kaseko-artiesten zijn namelijk zo vrij om de wetmatigheid dat alle muziek in de loop van de geschiedenis al lang en breed is geschreven naast zich neer te leggen.

Bij live gespeelde kaseko klinkt geen enkele song hetzelfde. Het interpreteren van bestaande muziek biedt juist ongekende mogelijkheden voor nieuwe composities. En die gaan stukken verder dan ‘ Een Tuintje In M’n Hart’ .