Glimworm is mooi maar dodelijk

llustratie irene goede

Kerstmis komt er weer aan! Dat betekent fonkelende lampjes en gloeiende kaarsjes in het donker. Hebben jullie thuis de kerstversiering al opgehangen?

In sommige grotten in Australië en Nieuw-Zeeland lijkt het wel het hele jaar door Kerstmis. Op het plafond stralen duizenden blauwe lichtpuntjes. Een ondergrondse sterrenhemel. Hé, wat is dat? Soms verschuift er een lichtje! Hoe kan dat?

Omdat het schijnsel niet van lampjes komt, maar van een glimwormpje. Aan het uiteinde van zijn lijfje geeft het wormpje lichtblauw licht. Als het wormpje een beetje met zijn kontje draait, draait ook het licht.

Eigenlijk is het glimwormpje een larve. Later zal het wormpje zich verpoppen tot knut (een klein vliegje), maar voor nu voelt hij zich thuis in het slijmnestje op het plafond.

Het glimwormpje versiert zijn nest met zijden draden waar waterdruppeltjes aan kleven. Die waterpareltjes zijn klein, ongeveer een millimeter groot. De zijden waterdraadjes fonkelen in het blauwe licht.

Mooi! Maar wel een plakkerig en dodelijk soort mooi. Het gloeiende lampje en de zijden draadjes zijn niet voor de gezelligheid, maar om insecten mee te lokken.

Insecten die op het zachtblauwe schijnsel afkomen, vliegen tegen de zijden draad en blijven kleven. En dan slaat het glimwormpje toe. Hij takelt het kabeltje naar boven met z’n bek. En eet het insectje op. Ook de kleefdruppels zuigt het glimwormpje weer op, om niet uit te drogen.

National Geographic maakt eerder dit jaar een 360-gradenvideo over een grot vol glimwormen. Klik en sleep de video om rond te kijken. De tekst gaat onder deze video verder.

Wetenschappers hebben nu gekeken wat er precies in de druppels zit. Een gif? Of een lijmstof?

Nee, de onderzoekers vonden iets anders: ureum-kristallen. Ureum is een stofje dat je uitplast. In de druppels zit dus een beetje glimwurmenpies. De onderzoekers denken dat de ureumkristallen ankers zijn waar de waterdruppeltjes aan blijven hangen.

Pas als het wurmpje zijn laatste kostje gevangen heeft, en het tijd is om een volwassen vliegje te worden, ruimt het z’n versiering op. De larve krimpt, wordt doorzichtig en hangt zichzelf op aan een dikke, donkere draad. Het licht gaat uit. Uitgegloeid.

In een eerdere versie van dit artikel werden glimwormen foutief gloeiwormen genoemd, en ureum urea.