Een aangifte, maakt die enige kans?

Strafbaar?

Strafrechtadvocaat Ficq deed aangifte tegen de tabaksindustrie. Heeft haar actie kans van slagen? En overteedt de sector de wet?

Tabaksfabrikanten overtreden niet de wet door met minuscule gaatjes in het filterpapier van sigaretten de verplichte laboratoriumtesten te beïnvloeden. Dat zegt de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA).

De NVWA stelt dat zij op basis van de Tabaks- en rookwarenwet en de internationaal gehanteerde ISO-meetmethode beoordeelt of een overtreding wordt begaan. „Tot het moment dat een nieuwe meetmethode vastgesteld is, wordt conform de huidige vastgestelde ISO-methode gehandhaafd.”

Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) schreef in 2012 in een rapport dat vervanging of aanvulling van deze methode voor het machinaal genereren van rook „met één of meer andere rookmethodes tot een betere risicoschatting leidt”.

Na Kamervragen van de SP ‘informeerde’ staatssecretaris Van Rijn (Volksgezondheid) de NVWA. Die moet „beoordelen of er op basis van de Tabaks-en rookwarenwet en de voorgeschreven methode een overtreding wordt begaan.” De NVWA oordeelt dat dat niet het geval is.

Strafrechtadvocaat Bénédicte Ficq wil nieuwe regelgeving niet afwachten. Zij gaat achter de tabaksfabrikanten aan. Heeft zij kans van slagen? Wim Voermans, hoogleraar staats- en bestuursrecht aan de Universiteit Leiden, meent van wel. Hij noemt haar aanpak via de strafrechtelijke route „origineel en juridisch spitsvondig”. Voermans: „Ik denk dat wereldwijd gekeken wordt hoe dit afloopt. Het OM zal zonder twijfel serieus naar de aangifte kijken. Ficq zal moeten aantonen dat er doelbewust pogingen zijn gedaan door fabrikanten om de zaak te flessen. Dat is geen sinecure, maar zij lijkt mij geen advocaat die zomaar een balletje opgooit.”

Ook Theo de Roos, emeritus hoogleraar strafrecht en strafprocesrecht aan Tilburg University, is positief over de aanpak. „Dit kan interessant worden. Maar de lat ligt behoorlijk hoog. Is er essentiële informatie achtergehouden? Dat moet het OM kunnen bewijzen. Als er sprake is van misleiding en roekeloosheid, heb je een zaak.”

Hij denkt wel dat Ficq moet opboksen tegen beeldvorming. „We weten al lang dat roken niet gezond is. En dat er een verband is tussen roken en longkanker. Mensen denken snel: ‘die slachtoffers kozen er zélf voor te roken. Hoe naïef kun je zijn om te denken dat roken gezond is?’”

Strafpleiter Inez Weski betwijfelt of het OM de zaak oppakt. „De wegen van het OM zijn ondoorgrondelijk”, zegt zij. Maar: „Ficq dwingt wel tot stellingname. Daarmee heeft zij op z’n minst een discussie op gang gebracht.”