Opinie

Krokodillentranen om Aleppo

vindt dat politici die nu zo onthutst zijn over Aleppo, er zelf medeverantwoordelijkheid voor dragen.

Kaarsjes voor Aleppo op de Dam. Foto ANP / Evert Elzinga

In 1989 won het Westen – toch nog onverwacht, zoals dat heet – de Koude Oorlog. Er werd een nieuwe wereldorde aangekondigd, en niets minder dan het einde van de geschiedenis werd alvast afgekondigd. Maar de overwinnaars lieten een spoor van chaos en geweld na – Irak, Afghanistan, Libië. Ze wisten zich met hun overwinning geen raad. De oorlog in Syrië laat een nieuw dieptepunt zien.

Het beleg van Aleppo is via Twitter en filmpjes op internet prima te volgen. Een paar maanden geleden circuleerde een filmpje met beelden die vanuit een rondvliegende drone waren gemaakt. Je kon de kraters in het wegdek en de ingestorte huizen in detail bekijken. Verwoestingen zoals die van Kaboel of Grozny. En, terwijl generaal Mladic in Scheveningen terecht, staat: vertrouwde berichten over busladingen met mannen en jongens die met onbekende bestemming zijn afgevoerd. De genocides in Rwanda in 1994 en in Srebrenica in 1995 zijn traumatisch geweest voor de westerse wereld, en voor Europa in het bijzonder. De ramp die zich in Aleppo voltrekt onderscheidt zich van Rwanda en Srebrenica in twee opzichten. Uit beide punten blijkt dat Europa een behoorlijk groot lerend vermogen heeft.

Ten eerste heeft Europa er voor gezorgd dat er geen internationale troepenmacht aanwezig is, die zich eventueel medeplichtig zou kunnen voelen aan de slachtpartij. In Rwanda trokken de aanwezige VN-troepen zich terug toen het moorden begon; in Srebrenica lieten de VN zich onder de voet lopen door de genocideplegers. Het getuigt daarom van wijsheid dat de internationale gemeenschap nu in het geheel niet aanwezig is. Althans niet rechtstreeks. Het Westen heeft wel bepaalde groepen bewapend, zoals het Vrije Syrische Leger (generaals die tot voor een paar jaar onderdeel vormden van het Syrische regime) en de Syrische Koerden. Door tegelijkertijd de Russische belangen in de regio niet serieus te nemen is de kans op een beperkter conflict al jaren geleden verspeeld. De VS en Europa hebben dus wel in negatieve zin een rol gespeeld, door een opeenstapeling van taxatiefouten en het opstoken van het conflict door groepen te bewapenen.

Lees ook het laatste nieuws uit Syrië: Evacuaties Oost-Aleppo gestart ondanks incidenten

Maar er zijn geen ‘boots on the ground’, zodat pijnlijke vragen (moest Karremans echt gaan borrelen met Mladic?) achterwege kunnen blijven. Nieuw zijn de taferelen niet. Toen het Syrische regime in 1982 een opstand in de stad Hama neersloeg, werden 10.000 tot 40.000 mensen omgebracht.

We weten dus dat het maar zeer de vraag is of de internationale gemeenschap genocide kan voorkomen. Preventie blijkt niet altijd succesvol. Maar Europa heeft er deze keer voor gezorgd dat de vereiste ‘palliatieve zorg’ eveneens tot het minimum beperkt blijft. Het geschatte aantal doden in Syrië ligt op 450.000. Dat is twee procent van de bevolking, een bijzonder hoog percentage. De helft van de Syrisiche bevolking is op de vlucht – eveneens zonder precedent.

Een parmantig persbericht

Doordat de internationale gemeenschap de buurlanden laat stikken bij het opvangen van vluchtelingen en ook nog eens zo veel mogelijk vluchtelingen daarheen wil terugsturen, hebben die buurlanden zelf ook de grens gesloten. Aan de Jordaanse grens zitten al maanden zo’n 70.000 vluchtelingen vast in de woestijn. Aan de Turkse grens zijn honderdduizenden vluchtelingen blijven steken op Syrisch grondgebied. Ondanks al haar onvermogen zou de internationale gemeenschap een aantal slachtoffers kunnen beschermen door ze een toevlucht te bieden. Het omgekeerde gebeurt. Turkije bouwt muren en hekken, met naar verluidt machinegeweren die automatisch vuren als er iets beweegt. Turkije heeft dit jaar zeker 163 mensen doodgeschoten.

De hypocrisie van de westerse opstelling wordt misschien nog wel het treffendst geïllustreerd door een foto die de VN in augustus wereldkundig maakte, vergezeld van een parmantig persbericht. De foto laat zien hoe vanaf Jordaans grondgebied met een hoogwerker hulpgoederen naar de in de steek gelaten vluchtelingen in Syrië worden getakeld. Kennelijk moet elk fysiek contact met de vluchtelingen worden gemeden, omdat anders verantwoordelijkheden à la Srebrenica te dicht bij komen.

De VS, Europa en andere betrokken landen in het westerse kamp willen in Syrië niet rechtstreeks aanwezig zijn zodat ze hun handen in onschuld kunnen wassen. Vanaf een hoogwerker wat pleisters naar beneden gooien, dat is het wel zo een beetje. En ook het vuile werk – de grenzen sluiten zodat mensen als ratten in de val zitten – laten ze over aan anderen.

De ontsteltenis van internationale politici over het lot van de mensen die in Aleppo worden afgevoerd naar de massagraven, is gespeeld. Niet alleen is het falen van een effectievere preventie hun verantwoordelijkheid. Ook hebben ze willens en wetens de nooduitgang op slot gedaan. Het vertoon van onthutst zijn mag niet de aandacht afleiden van hun mede-verantwoordelijkheid voor de situatie waarin dit kon gebeuren.