Grote namen staan in de rij voor het Amsterdam Light Festival

Amsterdam Light Festival

Het Amsterdam Light Festival is in vijf jaar uitgegroeid tot een evenement waar iedereen bij wil horen. „Het is tijd dat we gezien worden als kunsttentoonstelling.”

What’s He Building in There? van Laurent de Wolf. Foto’s Janus van den Eijnden

Het mag dan wel ‘festival’ heten, „eigenlijk zijn we een kunsttentoonstelling”, zegt artistiek leider Rogier van der Heide van het Amsterdam Light Festival. „Het is tijd dat we zo gezien worden.”

De eerste editie in 2012 moest Van der Heide, die toen de lichtinstallaties in zijn eentje selecteerde, „het doen met wat er was”: krap 50 inzendingen. Dit jaar koos een internationale jury uit ruim 500 kandidaten 35 werken uit. En daar zitten grote namen bij. Zoals de Nederlandse architect Ben van Berkel, bekend van de Erasmusbrug en station Arnhem Centraal. „Echt een rockster, in mijn ogen”, zegt Van der Heide. „Ik ben verschrikkelijk trots dat hij het festival goed genoeg vindt om zijn naam aan te verbinden. In zekere zin is dat een recensie die je krijgt.” Ook Anouk Wipprecht, die de jurk van Fergie voor de Super Bowl ontwierp, leverde werk.

Het Amsterdam Light Festival is volwassen. De jubileumeditie zal weer meer mensen trekken: kwamen in 2012 al een verrassende 370.000 bezoekers, dit jaar zou dat aantal wel eens de miljoen kunnen passeren. Zij lopen de wandelroute (‘Illuminade’) in de Weesper- en Plantagebuurt of nemen de vaarroute (‘Water Colors’) door de Herengracht en het Oosterdok.

Door de vele aanmeldingen wordt de selectie „bijna een probleem”, aldus Van der Heide. Maar meer werken plaatsen gaat niet. „Daar hebben we niet de ruimte of het budget voor, en vooral niet genoeg mensen. Technische ondersteuning is een belangrijk onderdeel.” Ieder geselecteerd project voor de wandelroute krijgt 12.000 euro. Voor de werken langs de vaarroute ligt dat bedrag een aantal keer hoger. Die zijn groter, attractiever, kleurrijker. Ze zijn lichter verteerbaar, omdat je langsvaart en ze snel tot je moet kunnen nemen. Op de wandelroute kun je stilstaan, het werk met vrienden bespreken. Dat biedt ruimte voor interactie en experiment. Zo licht een tunnel op bij geluid en kun je in de Hortus Botanicus een virtuele boom via een infraroodinstallatie besturen met waaibewegingen.

Het belangrijkste criterium voor een plekje is overigens puur praktisch: het moet de winter overleven. „Als de technische leiding iets niet ziet lukken, gaat het niet door.” Daarná komt pas de jury kijken. Die bestaat inmiddels uit internationaal gevestigde deskundigen. Tracy Eck bijvoorbeeld is lichtontwerper bij Walt Disney Studios en kijkt naar de entertainmentwaarde van een kunstwerk, terwijl John Jaspers, directeur van het Zentrum für Internationale Lichtkunst, inzendingen meer theoretisch beoordeelt. Eén installatie koos een groep Amsterdamse basisschoolleerlingen uit: You Lookin’ at Me?, enorme oogbollen in het Wertheimpark, die je nakijken. Een griezelige, botanische variant van Mona Lisa’s volgende blik.

Meer foto´s zien? Bekijk de fotoserie

Het thema van dit jaar, ‘biomimicry’, gaat over hoe de natuur kan inspireren bij wetenschappelijke of technologische vraagstukken. Denk aan hogesnelheidstreinen met een neus in de vorm van een snavel. Of gebouwen die, net als bomen, ondergronds vertakken en zo orkanen kunnen doorstaan. De kunstwerken moeten die relatie tussen natuur, architectuur en wetenschap verbeelden. Van der Heide: „Ik wil de grens zien vervagen.”

De groep kunstenaars is daarom ook een bonte verzameling: naast lichtkunstenaars ook architecten, mode-ontwerpers en theatertechnici. Sommigen werken zelfs voor het eerst met lichtkunst. Het liefst zou Van der Heide een groot technologiebedrijf aan het festival willen binden, zoals Cisco of Philips. „Zij geven al veel geld uit aan onderzoek. Innovaties gaan nóg sneller als ze investeren in kunst.”

Maar dat is iets voor zijn opvolger. Van der Heide zwaait na vijf jaar af; Lennart Booij, conservator bij het Stedelijk Museum, neemt het van hem over. Het Light Festival zal altijd een broedplaats blijven, denkt Van der Heide, maar stiekem verwelkomt hij ook graag grotere namen, zoals lichtkunstenaars James Turell of Olafur Eliasson. „De sterren der lichtkunst, die komen nog niet.”

Wandelroute Illuminade t/m 8 januari. Vaarroute Water Colors t/m 22 januari. www.amsterdamlightfestival.nl