De magische grens is bereikt: 499.000 werklozen. En nu?

Arbeidsmarkt

Voor het eerst sinds 2012 is het aantal werklozen zo laag. Het CBS en het Centraal Planbureau verwachten verdere daling.

Robin van Lonkhuijsen / ANP

Nederland telt minder dan een half miljoen werklozen. Dat magische getal (499.000 om precies te zijn) werd in november bereikt, zo meldde het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) donderdag. Voor het eerst sinds 2012 – middenin de Grote Recessie – is het aantal werklozen zo laag. Reden om eens wat dieper in dit cijfer te duiken, wat al snel tot andere, (overwegend) hoopgevende feiten leidt over de arbeidsmarkt.

1Het goede nieuws zet volgend jaar door

De werkloosheid is inmiddels gedaald tot 5,6 procent. En die daling gaat volgend jaar door, tot 5,3 procent. Althans, volgens de laatste ramingen van het Centraal Planbureau, die dinsdag verschenen. Bij het CBS, dat de daadwerkelijke werkloosheid meet, doen ze niet aan voorspellen, maar ook daar achten ze een verdere daling waarschijnlijk. „De werkloosheid reageert vaak vertraagd op de economische groei”, zegt hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen van het CBS. „En die is gezond.”

2 Al zullen ook veel mensen hun baan verliezen

Toch zullen er in 2017 nog altijd nieuwe werklozen bij komen. „In de groep werklozen is het een komen en gaan van mensen”, zegt Ronald Dekker, arbeidseconoom aan de Universiteit van Tilburg. De populatie is veel minder statisch dan veel politici denken, zegt hij. „Dat is maar goed ook. Want hoe recenter iemand werkloos is geworden, hoe groter de kans op een baan. De persoonlijke impact is ook minder groot als iemand korter thuis zit.”

In de groep werklozen is het een komen en gaan van mensen

3En krijgen anderen een baan terwijl ze die niet zoeken

Als de economie groeit, is de kans ook groter dat mensen aan het werk gaan die daar in eerste instantie helemaal niet aan dachten, vertelt Dekker. Hij refereert aan een recent Amerikaans onderzoek waarin de werkelijkheid achter de werkloosheidscijfers werd uitgespit. „Daaruit bleek bijvoorbeeld dat vrouwen die thuis voor de kinderen zorgden opeens een baan kregen, omdat ze daarvoor werden gevraagd door iemand in hun omgeving.”

4Ook mogelijk: meer banen én meer werklozen

In theorie kan het gebeuren: meer mensen met een baan én toch een toename van de werkloosheid. Dat komt door de groep ‘niet-werkenden’, die in Nederland momenteel ruim 3,8 miljoen mensen telt (na de mutaties van november). Dit zijn mensen die niet werken en ook geen werk zoeken óf niet beschikbaar zijn om binnen twee weken te beginnen. Aangemoedigd door de groeiende economie kan een deel van hen besluiten om actief naar werk te gaan zoeken. Als ze dan niet binnen drie maanden ook echt iets vinden, tellen ze als werkloos. „In dat geval is een stijging positief uit te leggen: mensen durven weer te solliciteren”, zegt Van Mulligen van het CBS.

5Helemaal geen werkloosheid is onhaalbaar

Er zijn „honderden redenen” waarom de werkloosheid nooit zal dalen tot nul, zegt hoofdeconoom Van Mulligen. Hoe goed de economie ook draait. „Er is altijd frictie. Bijvoorbeeld door studenten die niet meteen na hun diploma-uitreiking een baan hebben, of werknemers van een bedrijf dat failliet gaat.”

6En het is bovendien onwenselijk – volgens sommigen

De werkloosheid kan ook te láág zijn. Tenminste, dat vinden sommige „cynische” economen, zoals Dekker van de Universiteit van Tilburg ze omschrijft. „Als de werkloosheid heel laag is, krijgen werknemers praatjes en eisen ze een hoger loon, is het idee. Dat jaagt de inflatie op.” De exacte grens verschilt per land. Dekker vindt dat we mogelijk hogere prijzen voor lief moeten nemen. „Ik ben micro-econoom en kijk naar individuele bedrijven en personen. Als je weet wat werkloosheid met mensen doet, dan kan het cijfer niet laag genoeg zijn.”