De slimste van elke kroeg

De fanatiekste pubquizzers doen mee aan toernooien en (wereld)kampioenschappen. Ze moeten dan wel weten wat de titel van een beroemd nonsensgedicht van Lewis Carroll uit 1871 is.

Het is hard werken in eetcafé De Verlenging in het PSV-stadion. Bijna veertig pubquizteams strijden hier tegen elkaar tijdens het jaarlijkse open Zuid-Nederlands Quiz Kampioenschap (ZNQK). Ons team is titelverdediger, dus we moeten flink aan de bak. Vooral bij de plaatjesrondes is er druk overleg. Wie is de architect van die koepel op de Rijksdag ook alweer? Hoe heet die zangeres met die schoonheidspukkel op haar lip? De concurrentie is groot. Teams met namen als Tegen Beter Weten In en Quiztet willen ons van de troon stoten.

Het pubquizvirus beperkt zich niet tot Zuid-Nederland. Pubquizzen is de snelst groeiende geheugensport in Nederland. Het fenomeen is in de jaren zeventig in Engeland ontstaan, waar pubs op slappe avonden quizzen organiseerden om de tent een beetje vol te krijgen. Rond de milleniumwisseling waaide het vraag- en antwoordspel over naar Nederland, waar de populariteit nog altijd groeit.

Het uitgangspunt is simpel: teams kunnen zich voor een klein bedrag opgeven voor de quiz. Deelnemende teams mogen uit vijf of zes leden bestaan. De quizmaster deelt pen en papier uit, en daarna is het de bedoeling zoveel mogelijk vragen goed te beantwoorden. Dat kunnen triviale entertainment-vragen zijn, muziekfragmenten, vragen over politiek of literatuur, topografische vragen. Hulpmiddelen zoals de smartphone zijn uit den boze, onderling overleg wordt toegejuicht.

Het publiek is gemêleerd. In studentensteden komen veel studenten, maar in Houten, Schijndel of Austerlitz is het publiek van middelbare leeftijd en ouder.

Grandslam

Quizmaker Jeroen Tielemans van Pubquiz040 organiseert sinds 2013 het open ZNQK. Hij merkte dat het niveau steeds hoger werd en wilde de betere teams de mogelijkheid bieden om hun krachten te meten met teams uit andere plaatsen. Tielemans: „Mensen worden écht beter als ze langer meedoen. Binnen teams zie je ook evolutie plaatsvinden, bijvoorbeeld doordat er gericht naar nieuwe teamleden wordt gezocht die bepaalde kennis hebben.”

Voor de fervente quizzer behoort het ZNQK inmiddels tot de Grand Slamtoernooien van het pubquizzen in Nederland.

Maar je kunt nog hogerop. De hoogmis van het quizzen is het individuele kampioenschap van de International Quizzing Association (IQA). Op 125 locaties in meer dan veertig landen, van de Verenigde Staten tot Bangladesh, wordt op dezelfde dag dezelfde quiz gehouden, bestaande uit 240 vragen in acht categorieën. Deelnemers hebben exact twee uur de tijd om zoveel mogelijk goede antwoorden te geven. En aan het einde van de dag is Kevin Ashman de kampioen. Deze Engelse beroepsquizzer, onder meer vast panellid van de BBC-bollebozen-quiz Eggheads, won de wereldtitel al vijf keer.

De IQA organiseert sinds 2004 ook een jaarlijks quizweekend waarin om de Europese titel voor landenteams, voor duo’s en voor individuen wordt gestreden. Dat weekend is andere koek dan een gezellige pubquiz in het café om de hoek. Er komen geheugensporters uit een stuk of twintig landen op af. Ik speelde er tegen zwijgende Finnen met extreem grote hoofden, pientere Belgen met vlassige baardjes, Engelsen met dikke brillenglazen, stoffige Hongaren en andere veelweters met wie je nooit een potje Triviant moet spelen.

Als je succesvol wilt zijn op het EK moet je weten hoe het eiland voor de kust van Kameroen heet waarop de hoofdstad van Equatoriaal Guinea ligt, of wat de titel is van een beroemd nonsensgedicht van Lewis Carroll uit het boek Through the Looking Glass (1871); het is tevens de titel van een film van Terry Gilliam uit 1977, waarin ook Michael Palin en Terry Jones (van Monty Python) meespelen.

Nee, geef mij maar liever een gezellig pubquiztoernooi in eigen land. Zoals in Eindhoven, waar ons team dit keer derde wordt. Een mooie podiumplaats, dat wel, maar onze Zuid-Nederlandse quiztitel zijn we kwijt. Pleister op de wonde is de titelprolongatie de dag erna op het Open Twents, terwijl we dit voorjaar ook met succes onze nationale titel in Enschede wisten te verdedigen, iets wat voorheen alleen het legendarische quizteam Kwik, Kwek, Kwak & Arthur voor elkaar kreeg.