Baas van Fed botst nu al met Trump

Monetair beleid

De Amerikaanse centrale bank verhoogt de rente, maar niet vanwege Trump. Hij krijgt van Janet Yellen een schot voor de boeg.

Fed-voorzitter Janet Yellen lichtte woensdag het rentebesluit toe. Foto Saul Loeb/AFP

Nu dan tóch. Helemaal aan de staart van het jaar 2016, en vlak voor de aanstaande machtswissel in het Witte Huis, verhoogt de Federal Reserve de rente. De band waarbinnen de rente zich mag bewegen gaat van tussen 0,25 en 0,5 procent naar tussen 0,5 en 0,75 procent. Dit besloot het bestuur van het Amerikaanse stelsel van centrale banken woensdag in Washington.

Een heel jaar lang durfde de Fed deze stap niet aan, hoewel de meeste Fed-bestuurders vorig jaar december hadden voorspeld dat er in 2016 vier renteverhogingen zouden komen. Het werd er dus maar eentje. Steeds was er een andere reden om af te zien van een renteverhoging: de inflatiedruk was te laag, of er waren internationale risico’s. Of, zoals bij de vergadering in september: de Fed zou politiek bezig zijn als ze de rente zou verhogen vlak voor de presidentsverkiezingen.

Inmiddels zijn de economische data zo gunstig dat een renteverhoging geboden is, zei Fed-voorzitter Janet Yellen in haar persconferentie. Ze noemde het besluit een „blijk van vertrouwen” in de economie, die „opmerkelijk weerbaar” was gebleken. De Amerikaanse werkloosheid ligt nu op 4,6 procent, lager dan wat de Fed als de ‘normale’ werkloosheid op de langere termijn beschouwt: 4,8 procent. En de inflatie is 1,5 procent en stijgende, richting de Fed-doelstelling van 2 procent.

Het twaalfkoppige Fed-bestuur, dat de afgelopen vergaderingen verdeeld was over de rente, steunde Yellen nu unaniem.

Hogere rente in 2017

Beleggers hadden het rentebesluit voorspeld en keken vooral met spanning naar wat de Fed zou zeggen over verdere renteverhogingen in 2017. Het Fed-bestuur voorspelt nu in meerderheid dat de bandbreedte van de rente eind volgend jaar tussen de 1,25 en 1,5 procent zal liggen. Dat is een kwart procentpunt hoger dan het bestuur in september voorspelde. Het betekent dat de Fed nu uitgaat van drie renteverhogingen van een kwart procentpunt volgend jaar, in plaats van twee.

Zoals bleek in 2016, kan het daadwerkelijke pad van renteverhogingen er heel anders uitzien dan de Fed zelf voorspelt. Maar dat de centrale bank nu een hoger renteniveau voor zich ziet, verbaast niet. In de nadagen van het presidentschap van Barack Obama draait de economie op volle toeren. En veel duidt erop dat zijn opvolger Donald Trump, er nog een extra zwiep aan zal geven: hij heeft grootschalige investeringen aangekondigd en hij wil de belastingen verlagen.

Waar kijkt de Fed precies naar? Anders dan de Europese Centrale Bank, waarvoor de inflatie de belangrijkste graadmeter is, heeft de Fed een dubbel mandaat. Ze moet streven naar „maximale werkgelegenheid” én ze moet de inflatie op een niveau van 2 procent krijgen. De doelen zijn met elkaar verbonden, want hoe hoger de werkgelegenheid, hoe meer de lonen doorgaans stijgen, wat weer een opwaarts effect heeft op het prijspeil.

Beide doelen zijn nu binnen bereik. De werkloosheid ligt al ónder trendniveau, wat tijdens Yellens persconferentie reden was voor journalisten om de vraag te stellen of de Fed niet achterloopt bij de economische ontwikkeling. Yellen wil de rente alleen „geleidelijk” verhogen, zei ze, omdat „de inflatie nog onder onze doelstelling ligt”.

Verder ging het tijdens de persconferentie onvermijdelijk over het nakende tijdperk-Trump. Want als Trump écht het begrotingstekort laat oplopen, dreigt dan niet oververhitting van de economie? En was dít de reden voor de Fed om uit te gaan van een extra renteverhoging in 2017?

Alleen voor „sommige bestuursleden” waren Trumps plannen deel geweest van de overwegingen, zei Yellen. Over het algemeen blijft het „zeer onzeker” wat de volgende regering gaat doen. Vandaar dat het voorspelde rentepad niet erg afwijkt van het beeld in september.

En wat vindt Yellen eigenlijk zelf van de plannen van Trump, zo wilde de pers weten. Voor de beleefdheid zei Yellen dat ze „geen advies” wil geven aan de president in spe. Maar ze zei ook dat stimulering van de economie door de overheid „niet evident nodig is” voor het bereiken van volledige werkgelegenheid, die dus eigenlijk al bereikt ís.

Yellen wil niet weg

Harder nog was ze over Trumps plannen om regelgeving voor banken te versoepelen. Trump heeft gezegd dat hij de Dodd-Frank-wetgeving uit 2010, die een tweede financiële crisis moet voorkomen, wil ontmantelen. Yellen nam uitgebreid de tijd om de wet te prijzen. Na een „verwoestende” crisis zijn banken nu veel beter gekapitaliseerd, zei ze. „Het is belangrijk dat we dit niet terugdraaien”.

Yellens ambtstermijn loopt begin 2018 af. Mocht Trump al eerder van haar af willen, dan had ze voor hem een boodschap: „Het is mijn bedoeling mijn vierjarige termijn af te maken”.