Amerikaanse tanks zijn terug in Limburg

Nieuwe afschrikking

De Amerikaanse tanks zijn terug in Europa. Voorlopig nog in depot – als waarschuwing van de NAVO aan de Russen.

Feestelijke heropening van het militaire complex in Eygelshoven. Burgemeester van de gemeente Kerkrade Jos Som knipt het lint door, links van hem doet de Amerikaanse bevelhebber Ben Hodges hetzelfde. De Nederlandse generaal Tom Middendorp houdt een toespraak, en de militaire band speelt. Foto’s Chris Keulen

De nieuwe Koude Oorlog heeft nu ook de Worm bereikt. Het grensriviertje in de Oostelijke Mijnstreek loopt langs een oud militair depot, gebouwd in 1985, maar weer gesloten in 2006. Nu, tien jaar later, worden de grote, groene loodsen afgestoft en opnieuw volgestouwd met Amerikaans militair materieel.

„Drie jaar geleden vertrok de laatste Amerikaanse tank uit Europa”, legt luitenant-generaal Ben Hodges, bevelhebber van het Amerikaanse leger in Europa uit. „We dachten allemaal dat Rusland onze partner zou worden. Dus waren er voor het eerst in 65 jaar geen tanks meer in Europa. Ze waren naar huis gegaan.”

Nu komen de Amerikanen weer terug. In de loop van het voorjaar worden aan de Worm 1.600 legervoertuigen geparkeerd. Vooruitgeschoven materieel, zegt Hodges, dat vooral bedoeld is als afschrikking.

Hodges was donderdag even over van zijn hoofdkwartier in Wiesbaden om de loodsen in gebruik te nemen. Afschrikking is alleen effectief als militaire inspanningen ook zichtbaar zijn. Dus werd van de opening een feestje gemaakt, compleet met pers, koperblazers voor de volksliederen, toespraken, kaasblokjes met stars-and-stripes-prikkertjes en een gebed.

Emoties van vreugde

„Het vervult ons”, bad een soldaat, „met grote emoties van vreugde dat onze soldaten in Europa van goede uitrusting worden voorzien. Dank U voor het leiderschap dat dit mogelijk maakte.”

In loods 4 staan de legervoertuigen voor de gelegenheid nog opgesteld zoals bij de occasiondealer op de hoek. Netjes naast elkaar, op ruime afstand, voorzien van borden met uitleg: de Bradley A3, de Abrams M-1A2, de M109A6 Paladin. Hodges: „Wat u hier ziet, symboliseert het feit dat NAVO erkent dat we ons geen zwakheid kunnen veroorloven. Dat onze potentiële tegenstanders alleen respect hebben voor kracht.”

Afschrikking is een kwestie van balans. Te weinig is niet effectief, te veel is gevaarlijk. De Nederlandse commandant der strijdkrachten, Tom Middendorp, onderstreepte daarom dat de terugkeer van de imposante tanks met intimiderende lopen niet als agressie mag worden uitgelegd.

„Laat ik heel duidelijk zijn: het laatste wat we willen uitstralen is onomkeerbare vijandschap naar Rusland en zijn volk. We willen geen escalatie riskeren of een gevaar vormen voor de veiligheid van een ander land.”

Geloofwaardig

Wil de NAVO-afschrikking geloofwaardig zijn, dan moeten op korte termijn veel militairen op de been kunnen worden gebracht. Het complex aan de Worm, vlak bij het militaire NAVO-hoofdkwartier in Brunssum, is een van vier depots, verspreid over Nederland, België en Duitsland, die opnieuw in gebruik worden genomen. De manschappen die straks met die tanks uit Eygelshoven zouden moeten rijden, blijven voorlopig in de Verenigde Staten. Wel zal komend jaar tijdens oefeningen worden vastgesteld hoe snel man en tank elkaar in geval van nood kunnen vinden.

Maar als de dreiging verwacht wordt van ‘de Rus’, is het dan niet logischer om ‘vooruitgeschoven materieel’ meteen maar bij hem voor de deur te zetten, oostelijk van Warschau of in Litouwen? Hodges:

„Deze voorzieningen waren er al, dus dit was de snelste manier. Strategisch gezien is het ook minder bedreigend dan een grote aanwezigheid aan de oostgrens van de NAVO. Bovendien is met Rusland afgesproken dat we alleen roulerende troepen aan de oostgrens stationeren, geen permanente.”

Slechts een kleine schakel

Het grote depot in Eygelshoven is maar een kleine schakel in een immens meerjarenplan van de NAVO. In 2014, na de Russische inval op de Krim, besloot het bondgenootschap tot maatregelen die bedoeld waren om snel de oostelijke lidstaten, geschrokken van de Russische assertiviteit, op hun gemak te stellen. Afgelopen zomer werd deze assurance vervangen door deterrence, ‘afschrikking’.

Dat betekent onder andere dat de Amerikanen hun inspanning voor de verdediging van Europa, gerekend in manschappen, verdubbelen. De stationering van materieel alleen kost de VS volgend jaar 2 miljard dollar (1,9 miljard euro).

Zou Donald Trump, die vindt dat VS te veel betalen voor Europese veiligheid en Europa te weinig, de tanks laten staan? Een Amerikaanse woordvoerder had die vraag verwacht: „We hebben altijd maar één president tegelijkertijd”, lacht ze afhoudend. „Speculeren is zinloos”.

    • Michel Kerres