Opinie

Stop nu meteen met huizen aansluiten op het gasnet

Opinie Over twintig jaar moeten de meeste woningen en gebouwen van het gas af zijn, schrijft . „Het streefjaartal 2050 is te ver weg.”

Aanleg, onderhoud en vervanging van gasnetten kost jaarlijks 200 euro per huishouden. Foto Rob Huibers/Hollandse Hoogte

Het jaar 2035. Dat is het jaar dat Nederland gasvrij moet zijn om de klimaatdoelstelling van Parijs te halen. De Nederlandse overheid moet dit jaar als deadline stellen, en niet 2050, en vanaf nu de regie pakken om ons naar een gasloze toekomst te leiden.

Een belangrijke voorwaarde hiertoe is het afschaffen van het aansluitrecht op gas, alsmede de aansluitplicht. In de Energieagenda die deze maand verscheen, wordt dit niet wettelijk geregeld. Ook ligt het streefjaartal in de Energieagenda, 2050, te ver weg. Tijd om een ambitieus en concreet plan voor gas op te stellen en dit in de wet te verankeren.

Nederland staat momenteel voor een enorme opgave: het energiesysteem verduurzamen om klimaatverandering tegen te gaan. Anno 2016 draait Nederland nog steeds voor 94 procent op fossiele energie. De belangrijkste manier om verdere opwarming van de aarde tegen te gaan, is het verminderen van de CO2-uitstoot. Dit kan het makkelijkst door geen fossiele brandstoffen meer te gebruiken en meer duurzame energie te ontwikkelen.

Op dit moment zijn er concrete afspraken in Nederland over duurzame energie: 14 procent in 2020. De overheid en het bedrijfsleven zijn erop gericht om deze doelstelling te behalen. Met duidelijke resultaten: de markt voor windenergie is volop in beweging en zorgt er bijvoorbeeld voor dat windparken steeds goedkoper worden. Een concrete doelstelling gekoppeld aan een jaartal én overheidsregie is dus cruciaal.

Voor gas zijn er geen concrete afspraken gemaakt. Gas is echter wel een fossiele brandstof waar we snel vanaf moeten, te beginnen bij de gebouwde omgeving. Onder andere om klimaatverandering tegen te gaan, niet meer afhankelijk te zijn van Rusland en aardbevingen in Groningen te voorkomen. Het kabinet koerst op klimaatneutraal in 2050. Dat is te ver weg en geen motivatie om nu actie te ondernemen. 95 procent van de woningen gebruikt momenteel aardgas. Dit gebruik moeten we flink terugdringen: over twintig jaar moeten de meeste woningen en gebouwen van het gas af zijn.

Bijna de helft van Nederland ondersteunt het afscheid van aardgas en dat aantal groeit, blijkt uit onderzoek uit juni 2016. Uit ander, recenter onderzoek van november 2016, in opdracht van de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie, was dit aantal gegroeid naar 65 procent. In de Tweede Kamer worden al moties aangenomen die het afscheid van aardgas in de gebouwde omgeving steunen. In de bouwsector zijn duurzame concepten ontwikkeld voor gasvrij wonen, zoals Nul op de Meter. Vele gemeenten ondertekenden het Manifest om afscheid te nemen van het aardgas.

Door de huidige regelgeving kunnen we voorlopig echter geen afscheid kunnen nemen van gas. Dat komt doordat netbeheerders verplicht zijn om de huidige, afgeschreven gasnetten te vervangen. Een gasaansluiting is een recht: een gasaansluiting kan alleen worden verwijderd met toestemming van de klant. Netbeheerders zijn wettelijk verplicht om gas aan te leggen als de consument daarom vraagt, tenzij er al een warmtenet is. En wettelijk is bepaald dat investeringen in het gasnet over veertig jaar worden afgeschreven. Dus iedere euro publiek geld die we nog in het gasnet investeren is niet rendabel.

De aanleg, het onderhoud en de vervanging van gasnetten kost jaarlijks 1miljard euro en wordt opgebracht door huishoudens via de energierekening: 200 euro per huishouden per jaar. Het wordt tijd dat we deze achterhaalde wetgeving afschaffen en ervoor zorgen dat die 200 euro wordt besteed aan een duurzame, gasloze toekomst. Nog steeds worden nieuwe huizen gebouwd met een gasaansluiting. Een makkelijke stap om van het gas af te komen is om in ieder geval alle nieuwbouw vanaf nu niet meer op het gas aan te sluiten.

Technisch is het allang mogelijk om gasloos te bouwen en te wonen. De overheid moet nu de norm stellen en snel handelen om de doelstelling van 2035 te bereiken: nu stoppen met het aansluiten van nieuwe wijken op gas. In 2018 stoppen met het vervangen van het gasnet. Zonder regie en wetgeving is het onmogelijk om klimaatneutraal, duurzaam en gasloos te worden. Tijd dus dat de overheid een stip op de gasvrije horizon zet en er voor 2035 voor zorgt dat we van het gas af zijn.