‘Qua punctualiteit wint NS het van de Zwitsers!’

Dat zei NS-topman Roger van Boxtel zaterdag in een interview met NRC.

Foto Getty Images / Istock

De aanleiding

Volgens NS-topman Roger van Boxtel scoort zijn bedrijf wat punctualiteit betreft hoger dan de Zwitsers. „We hebben het altijd over Japan en Zwitserland als beste spoorlanden, maar de afgelopen periode wonnen we qua punctualiteit van de Zwitsers!”, zei hij afgelopen zaterdag in NRC. „Ik vind dat we trots op NS mogen zijn.” Aanleiding voor het interview was zijn contractverlenging tot augustus 2019. „Ik zie een bedrijf met zeer gemotiveerde en kundige medewerkers dat het internationaal gezien heel goed doet.”

Waar is het op gebaseerd?

Een NS-woordvoerder wijst op de Nederlandse punctualiteitscijfers van het lopende jaar, tot en met oktober. Daarin scoort NS een percentage van 90 procent. De Zwitserse spoorwegmaatschappij SBB doet het over de eerste 11 maanden van 2016 minder goed, zo blijkt op internet uit de monatliche Pünktlichkeitsstatistik der SBB: 88,6 procent. Volgens de woordvoerder baseert Van Boxtel zijn bewering ook op een interview met ProRail-directeur Pier Eringa, afgelopen zomer, in het blad GOV magazine én op zijn gesprekken met Eringa.

En, klopt het?

Je zou denken van wel. Want de meest recente cijfers lijken in het voordeel van NS te zijn. Maar: de rekenmethoden verschillen. Zo registreert NS het aantal treinen dat met minder dan 3 minuten vertraging aankomt op bestemming. SBB registreert het aantal passagiers dat over de héle reis, inclusief overstap, met minder dan 3 minuten vertraging te kampen heeft.

Er is nog een in het oog springend verschil. Als het weer tegenzit, schrapt NS op voorhand in het treinrooster en rijden er minder treinen, om chaos op het spoor te voorkomen. Die geschrapte treinen worden niet meegerekend in de punctualiteitscijfers. In Zwitserland, waar het verkeer vaker te maken heeft met winterse problemen, wordt niet vooraf ingegrepen in de dienstroosters en tellen alle uitgevallen treinen mee in de betrouwbaarheidsstatistieken.

Ook Van Boxtels verwijzing naar uitspraken van Eringa lijkt niet terecht. In het betreffende interview was de ProRail-topman minder stellig. Eringa zei tegen GOV magazine: „Als het gaat om punctualiteitscijfers, storingen en het niveau van veiligheid, doen wij het minstens zo goed als de Zwitsers. Wat we van de Zwitsers kunnen leren, is hoe we het beeld aan de buitenkant beter krijgen.”

Eringa is goed op de hoogte van de situatie op het Zwitserse spoor, al was het maar omdat Nederland en Zwitserland voor Europese begrippen beide zeer drukke spoordienstregelingen kennen. Nederland telt in totaal 7.000 kilometer spoor waar dagelijks 5.000 treinenritten over plaatsvinden. Zwitserland telt 3.000 kilometer spoor voor dagelijks 8.000 à 9.000 treinritten.

Maar afgelopen juni liet ProRail al weten dat de Nederlandse en Zwitserse criteria voor die betrouwbaarheidscijfers te veel van elkaar verschillen om objectieve vergelijkingen te maken. Spoorbeheerders werken, met steun van de Europese Commissie, aan een internationale benchmark, die wel vergelijking van de prestaties op het spoor van verschillende landen in Europa mogelijk maakt. De eerste resultaten daarvan worden volgend jaar verwacht. Tot die tijd is volgens ProRail het vergelijken van prestatiecijfers van NS en SBB als „het vergelijken van appels met peren”.

Conclusie

De bewering van Van Boxtel dat NS qua punctualiteit beter presteert dan de Zwitsers, is onvoldoende onderbouwd met deugdelijke cijfers of onderzoek. We beoordelen die stelling dan ook als ongefundeerd.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt