Het beste product van 2017 (met nog 38 anderen)

Prijzen Vandaag wordt het beste product van het jaar gekozen. Maar wat stelt dat predikaat eigenlijk voor?

Illustratie Studio NRC

Bij de humus viel het als eerste op. Of preciezer: de Sabra Houmous Pikant. ‘Beste product van het jaar’, stond er op het plastic deksel. Het logo had ook een oranje kroontje. Waar het logo voor stond, was niet duidelijk, al klonk ‘beste product van het jaar’ alsof de humus het wel ergens aan verdiend zou hebben.

Maar al snel bleek dat niet alleen de humus was bekroond. De kaas die al in de koelkast lag, plakken oud van Beemster; beste product van het jaar. De merlot op tafel was ook de beste van het jaar. Zelfs het toiletpapier (Jumbo Toiletpapier 3-laags) bleek een oranje kroontje te hebben.

Als je erop gespitst bent, kom je het vaker tegen. Maar in dit geval was het opmerkelijk. Er kan er toch maar één de winnaar zijn? Nee dus. Het beste-product-van-het jaarkeurmerk heeft een site en daar staat een lijst met 39 denkbare en ondenkbare categorieën. Zo is er ook een categorie ‘coatings’ (Winnaar in 2016: Perfection Vernieuwde Formule met Decovery muurverf), ‘schoonheidsverzorging’ (Etos Volume Mascara) en ‘ontbijtproducten’ (Sultana GoodMorning Cranberry).

Hoe komen de winnaars dan aan die prijzen? „Hard werken, zou je bijna zeggen.” Dat zegt de commercieel directeur van supermarktketen COOP, met zijn gerookte zalm titelhouder in de categorie ‘visproducten’. Die zalm is volgens hem gewoon heel erg lekker. Hij stuurt een kilo op, om het te bewijzen. Ook Albert Heijn kan niet zo goed uitleggen wat hun ‘sweet eve frambozen’ (categorie aardappelen, groente en fruit) nu zo goed maakt. De AH-woordvoerder: „Omdat het aan de jury is, kan ik ook weinig zeggen over het waarom.”

‘Koning klant’

Beste product van het jaar is een publieksprijs. ‘Koning klant’, zoals de organisatie het noemt, is de jury. Om te stemmen moeten consumenten naar de besteproductvanhetjaar.nl. Op de verkiezing klikken. Een categorie kiezen. Een oordeel geven op basis van nauwelijks objectieve criteria als ‘productpresentatie’. „Dat is nogal een toer, hè”, zegt een woordvoerder van de organisatie aan de telefoon. Maar stemmen komen vooral binnen via de link die merken zelf kunnen rondsturen.

Dus de winnaar is: het bedrijf met de beste campagne? „Helemaal niet”, zegt de organisatie. „Het gaat niet om de meeste stemmen, maar om de hoogste gemiddelde score.” En: „Om genomineerd te worden moet een product wel minimaal 380 keer beoordeeld worden”. Tenzij er te weinig stemmen zijn en een categorie minder dan twee genomineerden overhoudt. „Dan wordt de grens naar beneden bijgesteld”, staat op de site. Hoe vaak dat gebeurt, is onduidelijk.

Winnen is één ding. Om het logo te gebruiken, moeten merken een ‘licentiepakket’ kopen, voor 12.000 euro mogen ze het logo overal gebruiken. Voor de merken heeft dat nut. Als ze in de supermarkt met hun winnaarslogo kunnen pronken, zegt de Jumbo-woordvoerder, „stimuleert dat de verkoop van dit specifieke product”.

Heeft de consument er ook nog wat aan? Keurmerken en logo’s zijn bedoeld om de consument een betere keuze te laten maken, maar werken juist vaak averechts, zegt consumentenorganisatie Foodwatch. Ze worden gebruikt om bijvoorbeeld junkfood gezonder te laten lijken. Het is van de meeste ‘beste producten’ in elk geval niet lastig om te bedenken waarom ze niet zo goed zouden kunnen zijn. De Sultana GoodMorning Cranberry bijvoorbeeld bevat 18 gram suiker per pakje – dat zijn bijna vijf klontjes.

Woensdag worden de nieuwe beste producten van het jaar uitgeroepen, die het predikaat in 2017 mogen voeren. Eén van de genomineerden: AH vers geperst sap van sinaasappel, ananas, kiwi, spinazie en komkommer.