Geen gratis emissierechten meer voor de cementindustrie

Emissiehandel

De criteria voor emissierechten worden aangescherpt. De cementindustrie valt nu buiten de boot.

Foto Koen Suyk / ANP

De Europese cementindustrie moet haar emissierechten voortaan kopen op een veiling. De milieucommissie van het Europees Parlement wil dat cement wordt geschrapt van de lijst met bedrijfstakken die last hebben van zogeheten carbon leakage – sectoren die moeten concurreren met bedrijven in landen die het minder nauw nemen met milieumaatregelen.

Donderdagmorgen hebben de parlementariërs gestemd over een aanpassing van het emissiehandelssysteem (ETS) voor de periode 2020 tot 2030. Het systeem werkt nu niet goed omdat er te veel emissierechten op de markt zijn, waardoor de prijs van kooldioxide nu al jaren schommelt rond de 5 euro per ton, veel te laag om bedrijven te stimuleren om de uitstoot van broeikasgassen te reduceren.

Een miljard emissierechten

Sectoren die geconfronteerd worden met carbon leakage krijgen hun emissierechten gratis om hun concurrentiepositie niet in gevaar te brengen. Het dus financieel aantrekkelijk om op de carbon leakage-lijst te staan. Maar de criteria daarvoor zijn nu door de milieucommissie zodanig aangescherpt dat de cementindustrie er niet meer aan voldoet. Waarschijnlijk worden bedrijven wel gecompenseerd voor de import van klinker, een grondstof voor cement, uit Turkije, Oekraïne en Marokko.

Cement is in de Europese Unie verantwoordelijk voor ongeveer een kwart van alle industriële emissies. Wereldwijd draagt de cementproductie ongeveer 5 procent bij aan de uitstoot van broeikasgassen. Als de sector niet langer kan profiteren van gratis emissierechten, komen er tussen 2020 en 2030 ongeveer een miljard minder van die rechten op de markt.

Carbon Market Watch, een organisatie die de emissiemarkt kritisch volgt, concludeerde twee weken geleden nog dat de cementindustrie tussen 2008 en 2015 ongeveer 5 miljard euro heeft verdiend aan een teveel aan gratis uitgedeelde rechten.

Plafond sneller omlaag

De Europarlementariërs willen dat het plafond van de hoeveelheid emissierechten die ieder jaar beschikbaar komen sneller daalt. De Europese Commissie pleitte voor een jaarlijks reductie met 2,2 procent. De milieucommissie wil naar 2,4 procent. Dat is overigens nog steeds niet in lijn met de afspraken uit het klimaatakkoord van Parijs, om de temperatuurstijging door klimaatverandering ruim onder de 2 graden Celsius te houden.

Ook aan het overschot van emissierechten wil de milieucommissie meer doen. Een miljard van het teveel aan rechten dat nu al jaren boven de markt hangt, wordt definitief geschrapt. En daarnaast wordt sneller besloten om emissierechten aan de bestaande reserve toe te voegen.

Op een aantal terreinen is het compromis een verzwakking van wat de Europese Commissie heeft voorgesteld. Zo krijgen de staal- en kunstmestsector meer gratis rechten. Maar als geheel zou het plan de prijs van kooldioxide de komende jaren moeten opdrijven.

Dat kan nog wel even duren. In februari moet het voltallige parlement nog over het voorstel stemmen en daarna moet in overleg met de Europese regeringsleiders een definitief besluit worden genomen. De verdeeldheid tussen de lidstaten is zo groot, dat de regeringsleiders een besluit hierover hebben doorgeschoven naar begin volgend jaar. De CO2-prijs zal dus voorlopig nog wel flink blijven schommelen.