De overweg verandert al snel in rechtszaal

Kort geding in Winsum

Hoe onveilig is de overweg bij Winsum, waar onlangs weer ongeluk gebeurde? Nabestaanden eisen in kort geding direct maatregelen.

FOTO CATRINUS VAN DER VEEN

In het weidse Hoogeland van Groningen is de groep personen die deze grijze woensdagmiddag tussen de weilanden door loopt een opvallende verschijning. Een tiental mensen, bijna allen in het zwart, beweegt zich als een begrafenisstoet over de rustige Voslaan bij Winsum. Toch is het dat niet: de wandelaars zijn rechters, advocaten en eisers in een kort geding dat die middag dient op het Winsums gemeentehuis.

Ze zijn op weg naar de spoorwegovergang waar op 18 november een passagierstrein tegen een melktruck botste en ontspoorde. De partijen voeren een descente uit, zoals het in juridische termen heet: een bezichtiging van een locatie die relevant is voor een zaak.

Want hoe onveilig is die overweg nu precies? Dat was de grote vraag die woensdag speelde bij het kort geding dat is aangespannen door de nabestaanden van twee slachtoffers van botsingen bij de overweg in 2014 en de vrouw van een melktransporteur. Zij stellen dat het derde ongeluk in november aantoont dat de overweg zo snel mogelijk beveiligd moet worden. Ze eisen daarom van ProRail, vervoerder Arriva en de gemeente Winsum dat er onmiddellijk maatregelen genomen worden.

Daar vroegen sommigen van hen al om in 2015, in een eerder kort geding. Dat werd echter aangehouden toen ProRail beloofde maatregelen te nemen. Maar die kwamen er nooit, en er kwam wél een nieuw ongeluk. Dus is er weer een kort geding.

Opvallend is dat er inmiddels wordt gewerkt aan een noodweg langs het spoor. Maar: die is pas binnen een paar weken klaar. De nabestaanden zien het liefst tot die tijd een verkeersregelaar die in contact staat met de machinist. Dat is volgens ProRail en Arriva niet mogelijk. Bovendien is volgens hen de overweg niet overmatig gevaarlijk, vooral nu er sinds het ongeluk matrixborden staan.

Om een goede inschatting te kunnen maken, wilde de rechter graag een blik werpen op de locatie zelf. „De machinisten weten wel dat we komen”, vertelt een beveiliger die vandaag speciaal hier de locatie bewaakt. „Anders schrikken ze zo van de groep. Maar ze remmen niet.”

Al gauw verandert de spoorwegovergang in een rechtszaal. Rechter – een sympathieke, blonde vrouw in winterjas – geeft leiding aan de groep en stelt vragen aan de advocaten van de partijen. „Ik lees in uw pleidooi over een knik in het spoor. Die zie ik daar neem ik aan?”

Dan komt er een trein vanuit de richting Groningen. „Laten we gelijk even goed kijken”, zegt de rechter. In opperste concentratie bestudeert het gezelschap de passerende –zoeffff-- trein.

Daarna wordt nog even gewacht op de volgende, om vanaf een afstandje te kijken hoe goed hij zichtbaar is. Het gezelschap wacht enkele minuten, maar de trein komt niet. „Hij heeft vertraging”, zegt een meisje dat op haar telefoon kijkt.

Als de trein dan toch verschijnt, maant de rechter iedereen tot stilte. „Ik wil even horen hoeveel geluid hij maakt.” Als de trein voorbij is: „Is dit nu de normale snelheid?” „Nee”, zegt Nanning Kazemier, die in 2014 zijn zoon verloor op de overweg. „Veel langzamer.”

Raadszaal ingericht als rechtbank

Dan verhuist het hele gezelschap naar het gemeentehuis van Winsum, waar de kleine raadszaal provisorisch is ingericht als rechtbank. Dus zit de rechter (niet in toga) naast ProRail, de griffier naast de eisers, en wordt er gesproken met microfoontjes.

Advocaat Kolder van de nabestaanden beroept zich onder andere op het maandag verschenen rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid over de treinbotsing in Dalfsen, in februari dit jaar. Daarin staat dat het onder sommige slechte zichtomstandigheden onvoldoende duidelijk is of er een trein komt of niet. Volgens Kolder moest hij zelf gelijk denken aan Harry Torrenga – het eerste slachtoffer, in dichte mist, in 2014. Zijn zoon zit deze middag naast de advocaat.

ProRail stelt voor om de trein tijdelijk te laten toeteren, een voorstel waar de rechter van hoopt dat beide partijen er misschien mee akkoord kunnen gaan om een vonnis te vermijden. Maar Kolder stemt niet in. „We willen meer beveiliging dan dat.” Nabestaande Kazemier spreekt huilend: „Dat we discussiëren over één verkeersregelaar is toch niet normaal?”

Vonnis

Na een zitting van zeven uur komt de rechter met het vonnis. Ze benadrukt te begrijpen wat voor een grote impact de ongelukken gehad hebben op alle betrokkenen. Toch wijst ze de vordering van de nabestaanden af. Ze begrijpt de complicaties die volgens ProRail en Arriva komen kijken bij een verkeersregelaar die in contact staat met de machinist. Dat zou van de wet niet mogen, omdat een machinist moet focussen op het spoor. Bovendien is het volgens de rechter duidelijk dat er binnenkort een noodweg ligt. De treinen gaan wel binnen een week toeteren.