Centrale bank VS verhoogt rente voor eerst in jaar

Het tarief gaat van tussen de 0,25 en 0,5 procent naar tussen de 0,5 en 0,75 procent, zo maakte de Fed bekend.

Het gebouw van de Fed in Washington. Foto Kevin Lamarque / Reuters

De Federal Reserve, het Amerikaanse stelsel van centrale banken, heeft voor het eerst in een jaar tijd de rente verhoogd. De Federal Funds Rate, het belangrijkste tarief, wordt verhoogd met een kwart procentpunt, van tussen de 0,25 en 0,5 procent naar tussen de 0,5 en 0,75 procent. De Fed hanteert een ‘doelrente’: de rente moet liggen tussen een vastgestelde onder- en bovengrens.

De Fed neemt de beslissing “gezien de gerealiseerde en verwachte condities op de arbeidsmarkt en de inflatie”, aldus een verklaring. Het Fed-bestuur denkt in meerderheid dat de rente in 2017 jaar op tussen de 1,25 en 1,5 procent zal uitkomen – een kwart procentpunt hoger dan in de voorspelling in september. Dat betekent dat de Fed nu uitgaat van drie verhogingen van een kwart procentpunt in 2017, in plaats van twee.

Mogelijk houdt de Fed rekening met de economische plannen van president in spe Donald Trump. Hij wil flink meer geld gaan uitgeven en de belastingen verlagen. Dit kan de economische groei, en daarmee de inflatie, gaan aanjagen.

De inflatie aanjagen

De Federal Funds Rate is het tarief waartegen Amerikaanse banken geld kunnen lenen bij de Fed. Een lage rente is bedoeld om de economie aan te jagen: als banken goedkoop aan geld kunnen komen, gaan ze sneller geld uitlenen aan consumenten en bedrijven, zo is de redenering. Het verhogen van de rente heeft een averechts effect. Oververhitting van de economie kan met een hogere rente worden voorkomen.

Bij het bepalen van het rentetarief kijken centrale banken naar de inflatie. Aangezien die jarenlang laag was, hield de Fed de rente ook laag. Daardoor komt er meer geld in de economie en neemt het prijspeil weer toe. Inmiddels ligt de inflatie op 1,6 procent. De Fed streeft naar een inflatie van 2 procent.

Een tweede doel van de Fed is “maximale werkgelegenheid”. De werkloosheid in de VS is fors gedaald, van een hoogtepunt van 10 procent in oktober 2009 naar een voorlopig dieptepunt van 4,6 procent in november 2016.

Nooit was er een geschikt moment

Het is pas de tweede keer sinds de economische crisis dat de Fed besluit de rente te verhogen. De eerste verhoging was in december vorig jaar, toen de Amerikaanse koepel van centrale banken na zeven jaar een einde maakte aan het historisch lage renteniveau van 0 tot 0,25 procent. Sindsdien stond de rente op 0,25 tot 0,5 procent.

Bij die renteverhoging van december vorig jaar zei het Fed-bestuur dat de rente dit jaar mogelijk vier keer omhoog zou gaan. Telkens was er echter een reden om het niet te doen. Economieredacteur Maarten Schinkel schreef daarover in september:

“In de eerste drie maanden was de onrust op de financiële markten te groot. Daarna volgde de onzekerheid over het Britse referendum. En al die tijd sluimerden de Amerikaanse presidentsverkiezingen op de achtergrond.”

Met de verkiezingen in aantocht besloot de Federal Reserve daarom opnieuw een renteverhoging door te schuiven naar een volgende vergadering. De bijeenkomst van het Fed-bestuur was vorige keer één week voordat Amerikanen naar de stembus gingen. Elke stap van de Fed kon op dat moment “worden uitgelegd als een politiek statement”, aldus Schinkel.