‘Boefjes’ zijn vaak slachtoffer van criminele uitbuiting

Kindermisdaad

Gebruik van kinderen voor criminele zaken komt niet alleen bij Roma voor, maar ook in Nederlandse gezinnen, toont onderzoek.

De politie krijgt jaarlijks met „minstens” tientallen kinderen te maken die gedwongen worden tot criminaliteit. Foto Patrick Post

„Hoe ben je op het idee gekomen het te doen?”, vraagt de marechaussee aan het 13-jarige Nederlandse meisje. Ze is in haar eentje van Curaçao naar Amsterdam gevlogen – om familie op te zoeken – maar bij een controle door medewerkers van het Schipholteam is in een van haar lichaamsholtes een flinke bol cocaïne gevonden. Tijdens het verhoor vertelt het meisje dat ze verkering heeft met een ruim tien jaar oudere man. En nu wil de marechaussee graag van haar weten of de cocaïnesmokkel zijn idee was. Haar antwoord: „Ik ga zijn naam niet noemen.”

Zo kan gedwongen criminele uitbuiting van kinderen eruit zien, zegt Brenda Oude Breuil, onderzoeker van de Universiteit Utrecht. Samen met collega Aline Bos stuitte het onderzoeksteam op deze casus tijdens het onderzoek dat zij deden in opdracht van het ministerie van Veiligheid en Justitie naar criminele uitbuiting van kinderen in Nederland. Woensdag verscheen hun rapport hierover.

Gepokt en gemazeld

De afgelopen jaren werden herhaaldelijk kinderen uit gezinnen met een Roma-achtergrond opgepakt voor diefstal en zakkenrollerij. Het ministerie wilde weten wat de omvang en aard is van gedwongen criminaliteit van kinderen in Nederland. Om dat te achterhalen, bestudeerden de onderzoekers strafdossiers en spraken met tientallen mensen werkzaam bij de politie, de Raad voor de Kinderbescherming, het Leger des Heils, de marechaussee en het Openbaar Ministerie.

De conclusies: criminele uitbuiting van kinderen komt ook voor in Nederlandse gezinnen. En deze vorm van kinderuitbuiting is een „blinde vlek” in Nederland. De kinderen worden gedwongen tot winkeldiefstal, wiet knippen, drugssmokkel, zakkenrollerij of het ophalen van geld voor een goed doel. Vooral Roma-kinderen worden bij aanhoudingen als ‘boefjes’ gezien, zegt Oude Breuil. „Het is schokkend dat ondanks het non punishment-principe – bij mensenhandel wordt de verdachte als een slachtoffer behandeld – politiemensen blijven zeggen: ‘Tja, het zijn boefjes, ze zijn gepokt en gemazeld.’”

Een politieman die nauw betrokken is bij onderzoek naar deze groep kinderen, bevestigt het beeld geschetst in het rapport. De politie krijgt jaarlijks met „minstens” tientallen kinderen te maken die gedwongen worden tot criminaliteit. „Het zijn er vermoedelijk veel meer”, zegt de politieman, die anoniem wil blijven.

Het Leger des Heils heeft in 2016 zeker dertig kinderen – voornamelijk uit Roemenië, Bulgarije en Albanië – opgevangen die crimineel zijn uitgebuit in Nederland, zegt Leger des Heils directeur Cornel Vader.

Het onderzoek van Bos en Oude Breuil spitste zich deels op deze kinderen toe. Het is volgens Vader heel moeilijk deze kinderen los te weken van het criminele milieu. Ze zijn vaak al vanaf peuterleeftijd aangezet tot criminele activiteiten, zegt Vader, en hebben geen idee hoe ze op een andere manier hun dag zouden kunnen invullen. „Wij werken met ze aan re-integratie en een perspectief voor een zinvol bestaan in de toekomst.”

Dat valt nog niet mee, zeggen de onderzoekers, helemaal omdat sommige kinderen uit de zorginstellingen weglopen. Volgens de politieman is de opvang van deze doelgroep de Champions League voor kinderopvang – in andere woorden: het zwaarste niveau. „Deze kinderen zijn getraind en gehersenspoeld om te stelen. Zonder hele nauwe begeleiding lopen ze zo de deur weer uit. ”