‘Blinde vlek’ voor criminele uitbuiting kinderen

ANP / Valerie Cuypers

Medewerkers van de politie, Raad voor de Kinderbescherming en marechaussee zijn niet in staat uitbuiting te herkennen van kinderen die gedwongen worden tot criminaliteit. Ze zijn weinig alert op signalen van deze vorm van uitbuiting en lijden aan „tunnelvisie”.

Dat zeggen onderzoekers van de Universiteit Utrecht in het rapport Uitbuiting van minderjarigen in de criminaliteit in Nederland. Het onderzoek werd gedaan in opdracht van het ministerie van Veiligheid en Justitie, en werd woensdag openbaar gemaakt.

Voor hun rapport deden de onderzoekers dossier- en literatuuronderzoek, ze spraken met tientallen mensen in het veld en volgden een aantal recente casussen waarbij minderjarige kinderen in Nederland werden gedwongen tot criminaliteit. Hun conclusie: criminele uitbuiting van kinderen is een „blinde vlek” in Nederland.

Volgens onderzoekster Aline Bos vertonen alle instanties dezelfde reflex. Een kind dat wordt opgepakt, zegt Bos, wordt bijna altijd beschouwd als een „schurkje” dat zelf de beslissing heeft genomen uit stelen te gaan. Maar dat beeld klopt vaak niet, volgens de onderzoekers. In Nederland worden kinderen gedwongen tot winkeldiefstal, wiet knippen, zakkenrollen en andere criminele activiteiten.

Een politiemedewerker die nauw betrokken is bij onderzoek naar deze groep kinderen bevestigt de conclusies van de onderzoekers. Het zou gaan om jaarlijks „minstens” tientallen kinderen. „Die hebben we in beeld. Maar het zijn er vermoedelijk veel meer”, zegt de politiemedewerker, die anoniem wil blijven. Onderzoekster Bos: „Bij de marechaussee werd het afgelopen jaar een aantal jonge kinderen aangehouden voor drugssmokkel. Achteraf realiseerde de marechausseemedewerker zich pas dat het hier mogelijk ging om kinderen die dit niet uit vrije wil deden, maar hiertoe gedwongen werden.”

Ook Nederlandse kinderen uitgebuit

Zowel medewerkers van opsporingsdiensten als hulpverleners lijden volgens de onderzoekers aan „tunnelvisie”. Ze gaan uit van een stereotiep beeld, zegt Bos. Zo denken ze dat enkel kinderen uit de Roma-gemeenschap en (jonge) meisjes worden uitgebuit. Maar ook Nederlandse kinderen worden gedwongen tot crimineel gedrag, zegt Bos.

„Drie Nederlandse kinderen moesten van hun moeder herhaaldelijk geld inzamelen voor een sponsorloop. Maar die sponsorloop bestond helemaal niet.” De medewerker van de politie: „Het wordt tijd dat we eens verder kijken achter die eenvoudige winkeldiefstal.”

Als een kind wel wordt herkend als een slachtoffer van criminele uitbuiting weten de professionals niet hoe ze moeten handelen, blijkt uit het onderzoek. Zo krijgen de kinderen niet de juiste hulp en begeleiding en verdwijnen ze regelmatig uit de opvang. Bos: „Er moet geschikte opvang voor deze uitgebuite kinderen komen, in sommige gevallen gesloten opvang. Doe je dat niet dan ben je ze kwijt.”