Opinie

WikiLeaks, lek eens wat meer over landen als Rusland en China

WikiLeaks’ onthullingen betreffen bijna altijd overheden en instellingen in Westerse democratieën, schrijft

Illustratie Ángel Boligán

De bewijzen stapelen zich op voor Ruslands inmenging in de recente Amerikaanse presidentsverkiezingen via het hacken en publiceren van e-mails van de Democratische Partij en haar presidentskandidaat Hillary Clinton. Amerikaanse veiligheidsdiensten concludeerden al snel dat Russische veiligheidsdiensten (FSB en GRU) erachter zaten. De laatste dagen komt er meer gedetailleerde informatie naar buiten, waaronder de persoonlijke identiteit van verantwoordelijke Russische hooggeplaatsten. Wat echter nauwelijks aandacht krijgt in de berichtgeving is de rol van WikiLeaks. Vreemd, want het gros van de gehackte e-mails, zo’n twintigduizend, is via WikiLeaks in de openbaarheid gekomen

De organisatie werd tien jaar geleden opgericht als een website waar klokkenluiders uit overheidsinstellingen en bedrijven anoniem documenten kunnen plaatsen om misstanden aan de kaak te stellen. Sinds 2007 is de Australiër Julian Assange WikiLeaks’ belangrijkste woordvoerder. Nogal wat mensen zien Assange als een oprechte en onversaagde voorvechter van openheid en het bestrijden van ‘elites’ wereldwijd met hun geheime achterkamertjes-deals die het daglicht niet kunnen verdragen.

Dat grove misstanden in de openbaarheid komen, is voor de publieke meningsvorming inderdaad van wezensbelang. Ook dat klokkenluiders die waarheidsgetrouwe informatie lekken daarbij geen gevaar lopen. Het is echter cruciaal dat organisaties als WikiLeaks evenwichtig te werk gaan. Ze moeten grove misstanden niet selectief aan de kaak stellen in één of een beperkt aantal landen, maar in alle landen waar die voorkomen. Doen ze dat niet, dan krijgt de publieke opinie de onjuiste en gevaarlijke indruk dat er slechts in één bepaald soort landen wantoestanden bestaan. En juist op dit punt zit het bij WikiLeaks goed mis.

Waar is WikiLeaks’ inside-informatie over de miljarden die Poetin en zijn kliek van de Russische staat roven?

De onthullingen sinds 2006 betreffen bijna altijd overheden en instellingen in Westerse democratieën. Een kort overzicht van de belangrijkste onderwerpen waarover WikiLeaks sinds zijn ontstaan heeft gelekt, toont hoe eenzijdig het is bezig geweest: de Amerikaanse gevangenis in het Cubaanse Guantanamo Bay (2007), de Amerikaanse kandidaat voor vice-president Sarah Palin (2008), de rechtsradicale British National Party (2008), vermeende misstanden bij de Zwitserse bank Julius Baer (2008), de Amerikaanse helikopteraanval in Bagdad (2010), duizenden documenten over de oorlog in Afghanistan (2010), documenten over de oorlog in Irak (2010), telegrammen uit de Amerikaanse diplomatie (2010), informatie uit de Amerikaanse NSA (National Security Agency, 2015), e-mails van de Amerikaanse Democratische Partij (2016), e-mails van Hillary Clinton (2016). Weliswaar bracht WikiLeaks ook informatie naar buiten over wantoestanden in landen als Syrië, Turkije en Kenia, maar dat was sporadisch en lijkt meer een bevestiging van zijn fundamentele eenzijdigheid. Helemaal schokkend is de totale afwezigheid van informatie over landen als Rusland en China.

Het is niet te vatten dat een organisatie die ‘de publieke opinie’ wil informeren over misstanden ‘in de samenleving’ geen belastende documenten openbaar maakt over invloedrijke landen waar letterlijk alles mis is met democratie, mensenrechten en persvrijheid.

Juist de publieke opinie in deze landen is gebaat bij informatie over de wijze waarop hun ondemocratisch ‘gekozen’ elite hun wezenlijke belangen verzaken. Waar is WikiLeaks’ inside-informatie over de miljarden die Poetin en zijn kliek van de Russische staat roven, over de bankrekeningen en villa’s van oligarchen in het vermaledijde Westen, over het verpauperde Russische platteland, het neerschieten van MH17, het moorden in Aleppo? Waar is de informatie over China’s onderdrukking van de mensenrechten, het afsluiten van het internet, het vervolgen van democratische bewegingen in Hongkong, het intimideren van haar buurlanden, de rechtsongelijkheid en de corrupte verrijking van haar politieke elite?

Nog verontrustender dan WikiLeaks’ eenzijdige berichtgeving is de verklaring ervoor. De gehackte Amerikaanse mails die het op zijn website plaatste, zijn afkomstig van Russische veiligheidsdiensten. Al eerder kwam er informatie over infiltratie van WikiLeaks door Russische agenten. Zo is WikiLeaks voor landen die hun democratische rechtsstaat overeind willen houden en versterken een bedreiging geworden. Die dreiging wordt ook in West-Europa steeds tastbaarder. Recentelijk kwamen de hoofden van twee Duitse veiligheidsdiensten met informatie over agressieve Russische cyber-activiteiten aangaande de komende Bondsdagverkiezingen, inclusief het verspreiden van nepnieuws.

Ook Frankrijk en Nederland, waar volgend jaar nationale verkiezingen zijn, moeten zich voorbereiden op gevaarlijke cyberinterventies uit het Oosten. Democratisch Europa moet zich schrap zetten. Voorkomen dat WikiLeaks nog een rol speelt in Ruslands perfide spel is daarvan een bescheiden, maar wezenlijk, onderdeel.