Column

Wie bel je als er een minister radicaliseert?

Als je een jongere ziet radicaliseren, kun je de wijkagent bellen. Maar als je een minister ziet radicaliseren? Bel je Mark Rutte? De AIVD? Of kies je ’m als lijsttrekker, zoals de PvdA deed met minister Lodewijk Asscher (Sociale Zaken)? Hij is tijdens z’n campagne van bestuurder in vechter veranderd, zoals Petra de Koning zaterdag in een superbe reportage in NRC beschreef. Maar Asscher zei vorige week ook iets over Europa dat politici van middenpartijen niet zo vaak hardop zeggen. Hij wil tornen aan het Europese basisprincipe van het vrije verkeer van werknemers. En als ik het goed begrijp wil hij de onderhandelingen met de Britten over hun uittreden uit Europa als breekijzer gebruiken om dat vrije verkeer aan regels te binden.

Asscher wil een wal kunnen opwerpen tegen Nederlandse werkgevers die gebruikmaken van loonkostenvoordelen als zij mensen uit Midden- en Oost- Europa inhuren. Bedrijven kunnen gebruikmaken van Europese afspraken die dat kostenvoordeel legaliseren. Dat gebeurt volop in de landbouw, scheepsbouw, transport en bouw. Daarvan zijn Nederlandse werknemers de dupe.

Als de minister daar radicaal een eind aan wil maken, is dat radicalisering waarmee je alleen maar kunt instemmen. Zo was Europa niet bedoeld, zo hoeft Nederland het ook niet te accepteren. Dat staat los van de illegale arbeidsrelaties en schijnconstructies die óók rijkelijk voorhanden zijn. Dat is verlies van lokale banen plus serieuze kans op uitbuiting van buitenlandse werknemers.

Asscher stuurde daarover aan de Tweede Kamer onlangs onrustbarende informatie van de Inspectie SZW. Vorige week behandelde de Kamer namelijk de begroting van zijn departement. De Inspectie SZW is een samenvoeging van de vroegere Arbeidsinspectie met andere onderzoeksdiensten. De inspectie controleert op gevaarlijke stoffen, onveilige arbeidsomstandigheden en ook op uitbuiting en illegale trucs op de arbeidsmarkt.

Wist u dat er mogelijk 8.110 malafide uitzendorganisaties zijn in Nederland? En dat het met de huidige bezetting van de inspectie ongeveer 10 jaar duurt om ze allemaal „te bezoeken”, zoals dat neutraal heet? Juist die schimmige uitzendbureaus organiseren of faciliteren illegale of dubieuze arbeidsrelaties met buitenlandse werknemers.

Het jaarplan van de Inspectie dat Asscher naar de Kamer stuurde was zo actueel dat ook de recente veroordeling van twee leidinggevenden van een groot champignonbedrijf in Limburg er nog in kon. Lange werkdagen, onderbetaling en zelden vrije dagen waren schering en inslag voor de Poolse werknemers. Maar het bedrijf had een ingenieus computersysteem. Dat gaf aan dat je nooit meer dan vijf dagen in de week en nooit meer dan 12 uur op een dag had gewerkt. De ex-directeur kreeg twee jaar cel.

Bij de behandeling van de begroting nam de Kamer vrijdag een motie aan van John Kerstens (PvdA) en Bas van ’t Wout (VVD) om structureel geld uit te trekken voor de jacht op schijnconstructies en naleving van cao-afspraken. Moties van de oppositie over arbeidsmigratie, over de gevolgen daarvan voor de loonvorming en over invoering van een vergunningenstelsel voor werknemers uit Midden- en Oost-Europa ketsten af op de coalitiemeerderheid. In verkiezingstijd geldt: eigen minister eerst.

Toch zou ik als departement aan de slag gaan met die moties. Wie weet zit er straks een nog radicalere minister.