Een deur die kraakt, is uit den boze

WK Dammen De wereldtitelstrijd bij het dammen is net zo goed topsport als een promotietour voor een bond die er slecht voor staat. Een wedstrijddag achter de schermen in Den Haag.

Jan Groenendijk en Roel Boomstra tegenover elkaar in de Eerste Kamer. Foto Martijn Beekman

Het is maandagochtend kwart over tien als tussen twee van de Dorische zuilen van de Noenzaal, normaal het restaurant van de Eerste Kamer, de technisch directeur van de dambond druk gebarend college staat te geven. Aan weerszijden van hem twee borden: Jan vs. Roel. Geen Groenendijk (18) tegen Boomstra (23), want dat is veel te stoffig. Als we iets hebben geleerd aan de promotietour voorafgaand aan dit Nederlandse onderonsje om de wereldtitel dammen, dan is het wel dat het deze keer allemaal veel cooler is.

Johan Krajenbrink (50) wil het publiek een breed beeld kan geven van de sport. „Heb je helemaal geluisterd?”, vraagt hij. „O, nou ja, mensen hebben altijd een bepaald beeld van het dammen, daar heb ik mijn hele leven mee te dealen. Dat het een kinderspel is. Of dat het internationaal klein is. Dat is niet zo. We zijn arm, zeker. Maar we zijn overal.”

Op een van de twee tv-schermen naast Krajenbrink zijn beelden te zien vanuit de vergaderzaal, waar straks de achtste wedstrijd begint. Groenendijk zit al, ellebogen op tafel, handen tegen het voorhoofd, starend naar de damstenen.

10.50 uur

Tien minuten voor de wedstrijd staat Jan Groenendijk in zijn zwarte pak met een rode stropdas die kleurt bij zijn haar voor de zetel waar op elke andere dag de voorzitter van de Eerste Kamer zit. Met strakke blik poseert hij voor een van de fotografen, terwijl hij nonchalant met een setje kaartje speelt dat hij in zijn zak heeft. Hij schudt ze moeiteloos met één hand, zonder ernaar te kijken.

Zijn coach Rik Keurentjes (31) is achter een van de met goud versierde bankjes, waar normaal senatoren zitten, gaan staan. „Wat ik de afgelopen uren heb gedaan? Vooral voor ontspanning gezorgd. Hij is sociaal, dus deze aandacht kan hij prima hebben. Maar het is een bijzondere setting, er zijn bijzondere mensen, dus ik moet hem er wel aan blijven herinneren dat het hierom gaat”, zegt hij terwijl hij wijst op het dambord.

Het is hetzelfde dambord als er al die andere wedstrijden stond. Net als de stoelen waarop Groenendijk en Boomstra zitten en alle apparatuur. Ging mee achter in een busje van de NTFU, de wielersportbond, een van de drie bonden waarmee de dambond een kantoor in Veenendaal deelt. De andere? De bowlingbond en die van de onderwatersport. In het geval van grote evenementen helpen de bonden elkaar. Zo hielp de dambond al mee bij het EK bowlen.

Nadat de sportwethouder van Den Haag, Rabin Baldewsingh, de eerste zet heeft gedaan wordt het muisstil en begint het lange wachten. Langzaam loopt het grootste deel van het publiek over het rode tapijt richting de uitgang. De oude houten vloer kraakt bij elke stap.

11.15 uur

Als er iets van invloed is tijdens het een denksport, dan is het wel geluid. De wedstrijd is een kwartier bezig en toernooidirecteur Maarten Kolsloot (37) staat bij de draaideur naar buiten en vertelt hoe er in Wageningen op het gemeentehuis zelfs een stuk van de deur af werd geschaafd, omdat die te veel herrie maakte.

Natuurlijk moet hij het iedereen naar zijn wens maken, maar hij moet vooral zorgen voor de goede locaties. Genoeg licht, geluidsarm. Maar in een gymzaal was ook geen optie, want hij wilde nadrukkelijk dat de sport zichtbaar werd. Er zijn maar weinig locaties afgevallen.

„Het licht is hier waanzinnig. Zou je niet zeggen, hè?”, zegt Kolsloot. „Het oogt donker. Maar het is de lichtste zaal waar we speelden. Het moet allemaal aan officiële eisen van de werelddambond voldoen. Loopt er iemand met een lumen-meter, zo doen ze dat. De arbiter kijkt of alles voldoet. Het belangrijkste is dat de spelers het goed vinden. In Groningen hebben we met bouwlampen gesleept. Zoiets gaat dan in overleg.

11.45 uur

Rik Keurentjes wilde net even gaan wandelen. De coach van Groenendijk kan toch niets meer doen. Niet ver hoor, zegt hij. Het is ook belangrijk dat hijzelf ontspant. Als hij ontspannen is, dan kan hij Groenendijk beter bijstaan. Denk niet dat Groenendijk de enige is die zich voor deze twee weken had voorbereid. „Bij mij zijn er ook vijf kilootjes af”, zegt hij.

Zijn belangrijkste rol is altijd vooraf. Kijken waar het publiek komt te zitten, of er klapperende deuren zijn. Of er eten vlakbij is, toiletten. Hoe de stand van de zon is gedurende de dag. „Kijk, bij voetbal heb je twee helften, dan heb je er misschien evenveel last van. Klinkt basaal, maar je let er wel op.”

Hij moet zorgen dat de situatie optimaal is voor Groenendijk, en het licht is heel belangrijk. Te donker en je moet je ogen de hele tijd scherpstellen. Dat kost moeite en leidt tot concentratieverlies. „En als het lichter is, val je ook niet in slaap.”

14.00 uur

De kunst is om zo’n lange damwedstrijd als deze leuk te houden voor het publiek. Daarom ook de analyse van grootmeester Auke Scholma in het restaurant en daarom staat daar ook oud-wereldkampioen Ton Sijbrands tegen zeven of acht mensen tegelijk te dammen, zegt Tim Boersma (47), ingehuurd om de pr te doen deze twee weken. Voor niet-damkenners is het wat moeilijker. Boersma, zelf afkomstig uit de dancewereld, is er ook zo een. „Maar kijk naar dat tv-scherm”, en hij wijst links van Dolma. „Als die blauwe en rode lijnen boven nul komen, dan is wit in het voordeel, eronder zwart.” Nu is er weinig van te zeggen.

Inmiddels is damveteraan Fred Ivens (73) erbij komen staan. Hij is persoonlijk betrokken geweest bij de organisatie in Wageningen en Den Haag. Ivens zegt dat hij een paar weken geleden bij de promoshoot mocht zijn waar rapper Ronnie Flex aan meewerkte, onderdeel van de samenwerking met platenlabel Top Notch. Hij moest alleen uit beeld blijven. „Alles moest cool zijn”, zegt hij. Maar het geeft niet. „Het is prachtig voor de uitstraling van de sport.”

15.30 uur

In de analysezaal zegt toernooidirecteur Kolsloot tegen een vrouw dat hij ergens níét wil dat Boomstra vandaag al de derde winst pakt, waarmee hij zo goed als zeker kampioen wordt. Dan is het toernooi natuurlijk zo goed als voorbij. Zonde. Het is immers net zoveel een titelstrijd als een promotietour voor de sport.

Tien minuten later is het publiek in de analysezaal opeens doodstil. Groenendijk heeft een fout gemaakt, de lijnen op het tv-scherm zijn omhooggeschoten. „Gefeliciteerd”. Nog voordat Boomstra deze maandag daadwerkelijk gewonnen heeft, schudt een man uit het publiek de hand van een vrouw die nerveus met haar handen om een bekertje thee gevouwen staat. Het blijkt de moeder van Boomstra. „Ik weet niets van dammen, nog steeds niet”, zegt ze. „Ik zit de hele tijd naar zijn coach in het publiek te kijken, hoe hij reageert.”

‘Secondant’ (assistent-coach) Wouter Sipma (23) staat ook met een lach op zijn gezicht. Hij trekt een sprintje naar de zaal waar de coaches zitten, vlak achter de vergaderzaal. Het scherm van zijn laptop staat nog niet aan of te zien is hoe Groenendijk met zijn hoofd in zijn armen zit.

16.10 uur

Elke speeldag neemt Kolsloot voor NU.nl een filmpje op over de wedstrijd. Goed voor de aandacht. Dus staat Groenendijk, minuten na een van de pijnlijkste momenten in zijn carrière, met magneten uit te leggen wat hij fout deed. Hij slikt tijdens de analyse zijn emotie weg. Hij beseft het gewoon nog niet, zegt hij even later. Ook nu heeft hij zijn kaarten erbij gepakt. Is iets wat hij al zes jaar doet om rustig te worden. Hij maakte een domme fout, dat weet-ie. „Maar goed, dat gebeurt”, zegt hij, terwijl hij een handtekening uitdeelt aan man die bijna vier keer zo oud moet zijn als hij. Hij had nog wel proberen te genieten van waar hij was. „Ik voel me heel schuldig dat ik hierachter koffie over de vloer heb gegooid.” Een voorzichtig lachje.

Terwijl hij zijn familie twee meter verderop in de armen valt, neemt een breeduit lachende Boomstra zijn plek in. Hij weet wat dit betekent. Dan wordt iedereen verzocht de vergaderzaal te verlaten, er moet gestofzuigd worden.