Groningen maakt de dijk bestand tegen aardbevingen

De twaalf kilometer lange dijk tussen Delfzijl en de Eemshaven wordt versterkt om een doorbraak te voorkomen.

Medewerkers van het waterschap controleren een dijk langs het Eemskanaal in Appingedam, de dag na de nachtelijke aardbeving in noordoost Groningen. Vanwege de kracht van de beving en om de veiligheid van de inwoners te garanderen, vindt het waterschap de inspecties noodzakelijk. Foto ANP / Catrinus van der Veen

Hoe maak je dijken aardbevingsbestendig? En hoe voorkom je dat in Groningen een dijk bezwijkt door de effecten van gaswinning?
Met damwanden natuurlijk. Je had het kunnen weten. „Het is niet de goedkoopste maar wel de veiligste oplossing”, zegt Ate Wijnstra van het waterschap Noorderzijlvest.

Het waterschap is dinsdag, samen met Rijkswaterstaat, begonnen met versterking van de twaalf kilometer lange dijk tussen Delfzijl en de Eemshaven. Ook Deltacommissaris Wim Kuijken neemt een kijkje bij deze „unieke” dijkverbetering. Op twee gedeelten van deze dijk, bij Delfzijl en Eemshaven, worden damwanden geslagen. Op deze twee punten is de dijk kwetsbaar als zich een aardbeving van 5,5 op de schaal van Richter zou voordoen. „Zo’n grote aardbeving hebben we hier nooit gehad”, zegt Wijnstra, „maar van het KNMI hebben we als uitgangspunt meegekregen daar toch rekening mee te houden.”

De schade bij een dijkdoorbraak zou in de miljarden lopen. Niet omdat er in Groningen net zo veel infrastructuur vernietigd kan worden als bijvoorbeeld in de Randstad. Wel omdat juist in noordoost-Groningen veel elektriciteit wordt geproduceerd en vanuit de Eemshaven getransporteerd. „Grote delen van Europa komen dan zonder stroom te zitten”, aldus Wijnstra, projectleider primaire keringen van het waterschap.

Aan de plaatsing van de damwanden is uitgebreid onderzoek voorafgegaan. Belangrijkste vraag was vooral welke bodemlagen onder de dijk bij een aardbeving kunnen „verweken”, waardoor de dijk in elkaar zakt. Dat blijken vooral „niet-samengepakte zandlagen” te zijn; zandlagen met een enigszins losse structuur die in de loop der eeuwen niet zijn samengeperst. „Die vormen een verhoogd risico.” Is het zand vermengd met klei, dan zijn damwanden niet nodig.

Internationale hulp

Specialisten uit Japan, de Verenigde Staten en Canada hebben samen met de Nederlandse experts berekend welke mate van „verwekingsgevoeligheid” maatregelen noodzakelijk maakt. „De kennis over aardbevingen is in dat soort landen nu eenmaal groter dan bij ons”, aldus Wijnstra. De damwanden moeten de zwakke bodemlagen als het ware „insluiten” en immuun maken voor aardbevingsschade.

De totale dijkverbetering, inclusief aanleg van nieuwe natuur, wordt vooral betaald uit het hoogwaterbeschermingsprogramma van de waterschappen en minister Schultz van Haegen (Infrastructuur, VVD). Dit programma draagt 114 miljoen euro bij. Het waterschap Noorderzijlvest betaalt bijna 10 miljoen, en ook de provincie Groningen en de gemeente Delfzijl investeren erin.Gaswinner NAM betaalt de damwanden tegen de aardbevingsschade. Het werk moet vóór 2019 klaar zijn.