De geest van Trump zweeft boven de Fed

Rentebesluit De seinen staan op groen voor een Amerikaanse renteverhoging. Intussen wordt ook het monetaire beleid steeds politieker.

Analisten zullen woensdagavond vooral kijken naar wat Fed-voorzitter Janet Yellen zegt over de rente in de toekomst. Foto Win McNamee/Getty Images/AFP

Op de financiële markten lijken ze het al te weten: woensdagavond Nederlandse tijd verhoogt de Amerikaanse centrale bank, de Federal Reserve (‘Fed’), voor het eerst sinds een jaar zijn rente.

Verrassingen daargelaten gaat de rente voor de geldmarkt van tussen 0,25 en 0,5 procent, naar tussen 0,5 en 0,75 procent. De discussie heeft zich daarom al verplaatst naar de periode na woensdag: hoe ver zal de Fed daarna gaan?

Daarbij hangt veel, zeer veel, af van de nieuwe bewoner van het Witte Huis die over ruim een maand wordt ingezworen. Donald Trump heeft beloofd de vennootschaps- en inkomstenbelasting te verlagen en grote infrastructuurprojecten te starten. Op de beurzen lopen ze al vast vooruit op zoveel feest voor het bedrijfsleven. De Dow Jones-index snoof de afgelopen dagen aan de 20.000 punten: een symbolische grens weliswaar, maar wel een bekroning van de beursrecords die sinds Trumps overwinning aan elkaar werden geregen.

Lees ook deze analyse van Maarten Schinkel: Wat zijn de economische consequenties van Trumps zege?

Jaar geleden rente hoger

De Fed zal moeten reageren. Vorig jaar december werd voor het eerst sinds de crisis de rente verhoogd met een kwart procentpunt, en werd verwacht dat dit in 2016 nog viermaal zou gebeuren. Chinese onrust op de financiële markten, de Brexit en de woelige presidentsverkiezingen leidden telkens tot uitstel. Zodat van de beloofde verhogingen alleen die van woensdag overbleef.

De vraag is nu of de centrale bank daardoor achterop is geraakt bij de economie. Die groeit dit jaar al met 1,5 procent en wordt verwacht volgend jaar te versnellen, tot 3 procent in 2018. De werkloosheid is inmiddels gedaald tot onder het niveau van het piekjaar 2007 – vlak voor de financiële crisis.

Er staat nog een forse reserve van ontmoedigde langdurig werklozen klaar. Maar desondanks kunnen de lonen razendsnel gaan stijgen. En dat kan de inflatie dan weer opjagen. Nadat de ‘Fed’ na de financiële crisis jaren bezig is geweest om ‘deflatie’ te voorkomen – het structureel dalen van de prijzen – moet hij nu uitkijken dat van de weeromstuit de inflatie niet uit de hand loopt.

Vandaar dat op de beurzen vooral wordt uitgekeken naar de boodschap die Janet Yellen, de president van de Fed, zal geven over het toekomstige traject van de rente. Blijft zij vaag, of worden er concrete plannen ontvouwd voor verdere rentestappen omhoog in 2017?

Monetair beleid raakt politiek

Hier begint het Amerikaanse monetaire beleid te raken aan de politiek. De Fed zal moeten inschatten welk deel van Trumps economische voornemens bluf is, welk deel onuitvoerbaar en welk deel haalbaar. En in hoeverre Trump bereid is het Amerikaanse begrotingstekort – dat dit jaar, acht jaar na de financiële crisis, nog steeds 5 procent bedraagt – verder te laten oplopen.

Zo tekent zich een potentiële strijd af tussen de regering-Trump die de economie aanjaagt, en een centrale bank die met hogere rentes oververhitting probeert te voorkomen. De koers van de dollar profiteert, als de geschiedenis een leidraad is, van deze combinatie: de vergelijking met de jaren van Ronald Reagan wordt niet voor niets getrokken. Toen brak de dollar record na record.

Complicerend is nu dat Yellens termijn begin 2018 afloopt. Er zijn al twee vacatures in het bestuur van de Fed, waar Trump vertrouwelingen kan benoemen – van wie er dan één Yellen opvolgt. Wordt dat het begin van een politisering van de belangrijkste centrale bank ter wereld? Het zou zomaar kunnen. Yellen heeft nog iets meer dan een jaar om haar stempel op het beleid te drukken, al dan niet reeds gehinderd door Trumps nieuwe benoemingen. Daarna zijn er duistere scenario’s denkbaar. Maar daaraan is in de Verenigde Staten op dit moment sowieso geen gebrek.

Lees ook dit profiel van Fed-baas Janet Yellen: Machtige bankier