Ex-topman NS wil Dijsselbloem laten verhoren

Robin van Lonkhuijsen / ANP

Minister Dijsselbloem moet worden verhoord in de strafzaak tegen NS over fraude bij de aanbesteding van het openbaar vervoer in Limburg. Dat zei de advocaat van Timo Huges, ex-topman van NS, vanochtend bij de regiezitting van de zaak.

Huges’advocaat Daan Doorenbos denkt dat Dijsselbloem (Financiën, PvdA) druk heeft uitgeoefend op het Openbaar Ministerie om Huges te vervolgen.

Doorenbos suggereerde dat de zaak een politieke lading heeft meegekregen. Het OM verdenkt NS en zes leidingggevenden van valsheid in geschrifte, niet-ambtelijke omkoping en het schenden van bedrijfsgeheimen. NS-dochterbedrijven Abellio en Qbuzz maakten bij de strijd om de Limburgse concessie gebruik van een bedrijfsspion die net weg was bij het concurrerende vervoersbedrijf Veolia.

Bij de regiezitting, voorafgaand aan de inhoudelijke behandeling, kunnen advocaten hun onderzoekswensen kenbaar maken, met name over het horen van getuigen. Het OM is tegen het horen van Dijsselbloem. De rechter beslist op 15 december of het verzoek van Huges’ advocaat wordt gehonoreerd. Als de rechter akkoord gaat, wordt Dijsselbloem achter gesloten deuren gehoord door de rechter-commissaris.

Volgens Doorenbos is bemoeienis van Dijsselbloem de enige mogelijke verklaring voor het feit dat Huges pas in een laat stadium door het OM als verdachte is aangemerkt. Het OM begon eind april 2015 met het onderzoek naar mogelijke strafbare feiten bij de aanbesteding. In juni werden de meeste verdachten gehoord. Huges werd pas als vijftiende en laatste verdachte gehoord op 1 oktober 2015.

Logisch, volgens de officier van justitie: „We hebben de zaak van onderop opgebouwd.” Volgens Doorenbos is het OM echter gevoelig gebleken voor een aangifte tegen Huges van Dijsselbloem. Op 5 juni had Dijsselbloem al laten weten dat hij zou gaan onderzoeken of er aangifte tegen Huges kon worden gedaan. De advocaat vindt dat Dijsselbloem ook moet worden gehoord vanwege „criminaliserende uitspraken” die hij in de media en in de Tweede Kamer over Huges heeft gedaan. Met zijn stellige uitspraken over schuld zou hij Huges de kans op een eerlijk proces hebben ontnomen.

De officier van justitie ontkent dat er enige bemoeienis van Dijsselbloem is geweest, formeel of informeel. Als het kabinet zich met de zaak had willen bemoeien, was dat via een aanwijzing van de minister van Veiligheid en Justitie gebeurd. Ook dat is niet het geval. Alle uitspraken van Dijsselbloem zijn openbaar en raadpleegbaar, aldus de officier. Hij beschouwt het verzoek om Dijsselbloem als getuige te horen daarom als een ‘fishing expedition’ die de rechter zou moeten afwijzen.

Bij de regiezitting in Den Bosch waren geen van de verdachten aanwezig, alleen hun advocaten. Zij verbaasden zich over de keuze van het OM om de zaak strafrechtelijk te behandelen. Volgens hen zijn de verdenkingen civielrechtelijk van aard. De advocaat van NS, Joost Italianer van NautaDutilh, wees er op dat het overtreden van een concurrentiebeding niet in het Wetboek van Strafrecht staat. Volgens hem heeft het OM veel moeite gedaan om er een strafrechtelijke zaak van te maken. Van een schijnconstructie voor de informant om het concurrentiebeding te omzeilen was volgens Italianer geen sprake. De oud-regiodirecteur van Veolia werkte bij een detacheringsbedrijf waar hij ook ander werk voor verrichtte.

Volgens het OM was er wel degelijk sprake van vals spel bij de aanbesteding, waardoor concurrenten van NS zijn gedupeerd. De inzet is hoog: de waarde van de vijftienjarige concessie is twee miljard euro, een combinatie van provinciale subsidie en reizigersomzet. Volgens het OM waren de hoogste bazen van NS en Abellio, Huges en Hoogesteger, op de hoogte van de fraude die Qbuzz-directeur Struijk uitvoerde.

Niet alle verdachten staan voor de rechter. Het OM heeft een aantal zaken afgedaan. Zo hebben de financieel directeur van Abellio en een tweede leidinggevende van adviesbureau PTRM, waar de Veolia-directeur zogenaamd voor werkte, een boete en een taakstraf gekregen. De strafzaak tegen NS en zes verdachten begint waarschijnlijk pas in oktober of november 2017. De rechter-commissaris heeft tot de zomer nodig voor het verhoren van de circa twaalf getuigen die vanochtend zijn aangevraagd door de advocaten.