Recensie

Ervaringscinema laat kijker puzzelen

Les saisons, dat een clichématige oproep tot beter natuurbeheer bevat, roept onmetelijk veel vragen op. ●●

Migrerende kraanvogels in Les saisons.

Zo op het eerste gezicht is Les saisons een spectaculaire natuurdocumentaire. In haarscherpe beelden wordt de kijker deelgenoot gemaakt van allerlei dieren die van het bos hun habitat maken, van de bosuil tot de wolf. De voice-over van acteur Jacques Perrin is minimaal aanwezig. Het maakt van Les saisons typisch hedendaagse ervaringscinema: wie uitleg wil over wat er nou precies te zien is, heeft pech. De vechtende herten zien er weliswaar prachtig uit, toch helpt het als je weet dat het bronsttijd is en de mannetjes door middel van hun imposante geweien keihard vechten om een hinde.

Hoewel de film de opeenvolging van de seizoenen aanstipt en winterse taferelen – bizons in de ijzige sneeuw – gevolgd worden door het aanbreken van de lente, gaat Les saisons over het verdwijnen van het oerbos. Het is een soort historische natuurdocumentaire die van ijstijd naar heden gaat. Perrin en Cluzaud voeren acteurs in berenvellen op die door het woud scharrelen, gadegeslagen door wilde beesten. Vreemd, want de film betoogt dat het oerbos door toedoen van de mens voorgoed verdwenen is. Maar toch zien we een dichtbegroeid woud, hoe kan dat? Is er dan toch nog ergens een stukje oerbos over? Waarom niet toegelicht dat dit in Scandinavië ligt en daar gefilmd is? Nu ontstaat er verwarring en toenemende achterdocht over wat je nou eigenlijk precies ziet.

Niet alleen gebruiken de makers acteurs die bijvoorbeeld jagers-verzamelaars voorstellen, ook sommige dieren blijken volgens de aftiteling getraind – een praktijk die Perrin in Les peuple migrateur ook al gebruikte. Hierdoor ontstaat iets wat meer speelfilm is dan natuurdocumentaire: (deels getrainde) dieren die opeens op- of omkijken en via een gewiekste montage op elkaar lijken te reageren. Ook zijn er point-of-viewshots vanuit hun holen of boomgaatjes. En hoe is die lange, ongemonteerde achtervolging tussen wolven en paarden eigenlijk gefilmd zonder tegen bomen te botsen? Nadere research leert dat dit met snelle scootertjes is gedaan.

Les saisons, dat een clichématige oproep tot beter natuurbeheer bevat, roept onmetelijk veel vragen op. Hoe wenselijk en ethisch is het eigenlijk dat de natuur verstoord wordt door zoemende cameradrones, aan takken bevestigde technische machinerie en door het woud rondrazende scooters met een cameraman achterop?