Begroting na acht jaar crisis weer in evenwicht

Overheidsfinanciën

Het CPB sluit zich aan bij het optimisme van het kabinet: de rijksfinanciën zijn volgend jaar op orde. Er lonkt begrotingsevenwicht.

Terug naar nul

Na acht jaar financiële en economische crisis zijn de overheidsfinanciën weer op orde. Het Centraal Planbureau (CPB) verwacht voor komend jaar een overheidssaldo van nul, begrotingsevenwicht. In het eerste volle jaar van de crisis, 2009, bedroeg het begrotingstekort nog 5,4 procent van het bruto binnenlands product (bbp). Ook de economische productie per hoofd van de bevolking is weer terug op het niveau van vóór de crisis.

Dat schrijft het CPB dinsdagochtend in de jaarlijkse Decemberraming met de macro-economische vooruitzichten in 2017.

Het optimisme van het CPB is opmerkelijk omdat het planbureau drie maanden geleden, op Prinsjesdag, nog aanmerkelijk somberder was. Toen voorspelde men voor 2017 nog een begrotingstekort van 0,7 procent. Daarmee was het CPB ook somberder dan het kabinet, dat in de Miljoenennota rekening hield met een tekort van 0,5 procent. In harde euro’s uitgedrukt lagen kabinet en planbureau zo’n 1,4 miljard uit elkaar.

Het ministerie van Financiën was deze zomer in de ogen van het CPB te optimistisch over de te verwachten belastinginkomsten en uitgaven aan sociale uitkeringen. Nu erkent het planbureau dat de „scherpe daling” van het overheidstekort „vooral komt door sterk toegenomen belastingontvangsten”. Twee weken geleden meldde minister Jeroen Dijsselbloem (Financiën, PvdA) een belastingmeevaller voor dit jaar van 4,3 miljard euro. Tegelijkertijd ziet het CPB een minder sterke stijging van de overheidsuitgaven, door onder meer een daling van de rente-lasten op de overheidsschuld, lagere asielkosten en daling van de werkloosheid.

De werkloosheid daalt komend jaar eveneens harder dan het CPB in september voorspelde: tot 475.000 personen, dat is 5,3 procent van de beroepsbevolking. De staatsschuld duikt voor het eerst sinds 2010 weer onder de 60 procent, de norm voor landen in de eurozone.

Er zijn ook risico’s

Het economische herstel, na acht jaar crisis, lijkt steeds duidelijker door te zetten. Zo constateerde ook het CBS vorige maand al, met voor het tiende kwartaal op rij een stijging van het bbp. Het herstel naar het „precrisisniveau” is volgens het CPB „uitzonderlijk lang”, maar komt na een financiële crisis regelmatig voor. In de jaren, toen de economische dip niet gepaard ging met een financiële crisis, duurde het herstel van het bbp drie jaar en van de werkgelegenheid vijf jaar.

Los van alle positieve cijfers, voor een groot deel aangewakkerd door toegenomen binnenlandse consumptie, ziet het planbureau ook „belangrijke risico’s” voor de economische groei. Zo groeit de wereldhandel, van groot belang voor de export, in 2017 „voor het zesde jaar op rij minder hard” dan de wereldeconomie, en zijn er „beleidsonzekerheden” in de VS en de EU. Het CPB verwijst hiermee impliciet naar de verkiezing van president Trump en de Brexit.