Commentaar

Ook Asscher is gehouden aan ’het eerlijke verhaal’

Weer een nieuwe leider van de Partij van de Arbeid. Deze keer mag Lodewijk Asscher het gaan proberen. De leden van de PvdA gaven in hun interne lijsttrekkerverkiezing aan hem de voorkeur boven huidig aanvoerder Diederik Samsom. Overtuigend valt de overwinning van Asscher nauwelijks te noemen. De stemverhouding bedroeg 54,5 procent tegen 45,5 procent. Een gevolg van de uitslag is dat Samsom per direct het fractievoorzitterschap neerlegt en de Tweede Kamer verlaat. Het eerste is logisch; het tweede had niet gehoeven. Samsom zit in de Kamer namens de 1,8 miljoen kiezers die in 2012 op hem stemden, niet namens de PvdA-leden.

Met Asscher is de PvdA toe aan de vijfde nieuwe leider sinds Wim Kok veertien jaar geleden de politiek verliet. De omloopsnelheid is veelzeggend voor de deplorabele staat waarin de partij zich bevindt. Kok gaf zestien jaar leiding aan de PvdA, zijn voorganger Den Uyl deed dat negentien jaar. Samsom wordt na ruim vier jaar alweer ingeruild. Vervangen door iemand die ‘het’ volgens de meerderheid van de leden beter moet gaan doen. Wat dat ‘het’ precies is, blijft ook na de verkiezingsstrijd – als het deze naam al mocht dragen – tussen de twee kandidaten volstrekt onduidelijk.

Op het inhoudelijke vlak liggen de verschillen in elk geval niet. Dat zou ook niet eens kunnen want beide kandidaten waren gehouden aan het verkiezingsprogramma dat binnen de PvdA via een ander traject wordt vastgesteld. Het maakt van een interne lijsttrekkerverkiezing een vreemde figuur. Dit bleek ook wel tijdens de debatten die Asscher en Samsom met elkaar voerden. De telkens terugkerende vraag bij de toehoorders was waar zij nu eigenlijk van elkaar afweken.

Voor de nu vertrekkende Samsom geldt dat hij vier jaar geleden, na een knappe campagne waarbij hij zijn partij uit een diep dal wist te halen, regeringsverantwoordelijkheid heeft durven nemen. Hij tekende voor een coalitie met de VVD en een hervormingsprogramma met zware bezuinigingen. De partij heeft hiervoor een zware electorale prijs betaald. En nog altijd laten de peilingen een desastreus beeld zien.

Het is nu aan Lodewijk Asscher te proberen het tij voor de PvdA te keren. Geen gemakkelijke opdracht want als vicepremier draagt hij voor het kabinetsbeleid de volle verantwoordelijkheid. Tot nu toe deed zijn afstand nemen van de VVD en van premier Rutte dan ook vooral geforceerd en gekunsteld aan. Diederik Samsom ging vier jaar geleden de verkiezingen in met „het eerlijke verhaal”. Het vertellen van dat verhaal gaat ook op voor Lodewijk Asscher.