Een verbod op appen op de fiets, is dat wel te handhaven?

Een smartphoneverbod op de fiets

Op de dag dat nieuwe cijfers uitwijzen dat het aantal verkeersdoden vorig jaar steeg, meldt de minister dat ze een smartphoneverbod voor fietsers wil invoeren.

Een smartphone hanteren op de fiets: een paar seconden kunnen al fataal zijn. Foto iStock

Minister Schultz (Infrastructuur en Milieu, VVD) wil met een nieuwe wet het gebruik van smartphones op de fiets verbieden. Er ligt nog geen wetsvoorstel, maar daar hoopt Schultz volgend jaar verandering in te brengen, zo maakte ze maandag bekend.

1 Wat zou de minister precies willen verbieden?

In de Kamerbrief schrijft de minister dat fietsers het grootste gevaar lopen als ze bezig zijn met het scherm. Een woordvoerder legt uit: „Het bedienen van je smartphone, zodat je ogen niet op de weg gericht zijn.” Sommige fietsers hebben een speciale smartphonehouder op hun stuur, waarmee een telefoon ook als navigatiesysteem kan worden gebruikt. Heel handig, maar, zo schrijft Schultz in de Kamerbrief, „bij binnenkomende berichten is de verleiding echter groot om de telefoon ook voor andere activiteiten te gebruiken.” Ze houdt daarom de optie open om ook het gebruik van smartphonehouders te verbieden. Telefoneren en muziek luisteren op de fiets blijven zoals het er nu uitziet wel toegestaan.

2 Hoe moet zo’n verbod worden gehandhaafd?

De politie, waar al langer wordt geklaagd over te hoge werkdruk, zou er met het verbod een nieuwe taak bij krijgen. Zal het ooit lukken om elke fietser met een smartphone in de hand op de bon te slingeren? Een woordvoerder van politievakbond ANPV is sceptisch. „Minder verkeersdoden door het aan banden leggen van smartphonegebruik, daar staan wij zeker achter. Maar een verbod als dit is volgens ons onmogelijk te handhaven.” Volgens de politiebond is het verbod voor automobilisten al lastig genoeg te handhaven, laat staan voor fietsers.

3 Waar zit het gevaar in smartphonegebruik op de fiets?

Volgens hoogleraar verkeerspsychologie aan de Rijksuniversiteit Groningen Karel Brookhuis is dat vrij eenvoudig: elke tel die je op je toestel kijkt, kijk je niet naar de weg. „Als dat moment korter dan twee seconden duurt, zijn de effecten van die afleiding nog wel op te vangen”, zegt Brookhuis. „Maar elke seconde die we langer naar onze smartphone kijken, neemt het gevaar exponentieel toe omdat er om ons heen van alles gebeurt wat we niet opvangen.”

Bovendien is er volgens de hoogleraar nog een praktisch probleem dat smartphonegebruik gevaarlijker maakt voor fietsers dan automobilisten: „Fietsers hebben vaker twee handen los dan automobilisten, terwijl ze die wel het hardst nodig hebben om in balans te blijven.”

4 Hoeveel verkeersslachtoffers vallen er jaarlijks door het gebruik van smartphones?

Het CBS meldt op de dag dat Schultz haar plan bekendmaakt dat het aantal verkeersdoden vorig jaar met 9 procent steeg naar 621. Hoewel het aannemelijk klinkt dat smartphone-gebruik een aanzienlijke rol speelt bij ongevallen in het verkeer, is er geen recent onderzoek waar dit uit blijkt. Volgens verkeersveiligheidsinstituut SWOV komt het laatste onderzoek uit 2010. „Hieruit bleek dat bij 3 tot 4 procent van de ongevallen met letsel een telefoon in het spel was.”

In een onderzoek dat TNS Nipo dit jaar uitvoerde in opdracht van het ministerie, gaf 30 procent van de volwassenen aan wel eens een berichtje te sturen op de fiets. Onder jongeren was dit meer dan de helft. Wel denkt de woordvoerder dat het daadwerkelijke percentage nu stukken hoger ligt. „Toentertijd waren smartphones minder in gebruik, en stuurden we vaker sms’jes die per stuk geld kostten. Dat is vandaag wel anders.”

Er loopt nog een onderzoek naar het effect van smartphonegebruik op de verkeersveiligheid van fietsers.