Voor Turkije is 2016 een zwart jaar

Aanslag Een echte verrassing was de aanslag in Turkije zaterdagnacht niet. De dreiging hangt in het land voortdurend in de lucht. Een schok dat het terroristen wederom is gelukt, is het niettemin.

De speciale eenheid van de Turkse politie patrouilleert op straat nadat een autobom is ontploft vlakbij voetbalclub Besiktas in Istanbul. Foto Yasin Akgul/AFP

En weer is Turkije in rouw. De zaterdagnacht in Istanbul eindigde met het verlies van 38 mensenlevens door een dubbele aanslag en een klopjacht op de daders. En dus gaan zondag vlaggen halfstok en ondergaan mensen gedwee de extra controles bij winkelcentra en in metrostations. Woede, nationalisme en bovenal machteloosheid bepalen de stemming.

Om half elf ’s avonds, twee uur na afloop van de voetbalwedstrijd Besiktas-Bursaspor, rijdt een bomauto in op een bus met politiemensen die op dat moment het Besiktasstadion verlaat. Kort daarop blaast een zelfmoordterrorist zich vlakbij op. De explosies zijn op kilometers afstand te horen. De rookwolken boven het commerciële hart van Istanbul zorgen voor paniek.

Het aantal slachtoffers is hoog: 38 doden, onder wie 30 politiemensen en 155 gewonden. Het is de zwaarste aanslag in Istanbul sinds Islamitische Staat (IS) 45 slachtoffers maakte op luchthaven Atatürk in juni dit jaar. Een aantal mensen verkeert in kritieke toestand.

De regering kondigde snel na de explosies, inmiddels standaardprocedure in Turkije, een berichtgevingsverbod af. Media werden op ruime afstand gehouden en kregen opdracht alleen de officiële berichten door te geven. Op de schaarse beelden die naar buiten kwamen liggen verspreide witte politiehelmen en gewonden naast een uitgebrand autowrak in een donkere straat.

Collega’s die de explosie overleefden en hulpdiensten proberen de gewonden zo snel mogelijk af te voeren. Ambulances rijden file. Om hen vrij baan te geven en de kans op vervolgaanslagen te verkleinen werd het verkeer in het centrum van Istanbul voor een groot deel afgesloten.

Geen verrassing

Een echte verrassing was de aanslag niet. Sinds ruim een jaar hangt de dreiging voortdurend in de lucht. 2016 is voor Turkije een zwart jaar, met honderden slachtoffers door terreur. Een schok dat het terroristen wederom is gelukt, is het niettemin. Met iedere bom in Turkije blijkt opnieuw dat garanties tegen zelfmoordterroristen niet bestaan. Turken leven met het besef dat iedere geslaagde aanslag tegelijk voor meerdere verijdelde pogingen staat.

Massabijeenkomsten worden ontmoedigd. Vermoedelijke doelwitten extra beveiligd. Op sommige dagen is de hoeveelheid politie en controles plotseling hoger dan gebruikelijk. In het laatste weekend van oktober werden alle familieleden van Amerikaanse diplomaten uit voorzorg uit Istanbul geëvacueerd vanwege een acuut risico.

Een welhaast vast bestanddeel van het dagelijks nieuws in Turkije is berichtgeving over kleinere of grotere aanslagen. Een groot deel daarvan wordt uitgevoerd in het zuidoosten van het land. Daar is het oorlog tussen het Turkse leger en guerrilla’s van de Koerdische PKK die terreuraanslagen plegen. Ook IS pleegt aanslagen in Turkije, soms op Koerdische doelen.

Verdachten

Sinds een dubbele zelfmoordaanslag in de hoofdstad Ankara op 10 oktober 2015 (103 doden) is duidelijk dat die strijd zich niet langer beperkt tot de regio’s die aan Irak en Syrië grenzen. Ook de grote steden zijn niet langer veilig. Noch voor IS noch voor de PKK.
De aanslag van zaterdagavond is nog niet opgeëist. In de loop van de nacht en ochtend zijn dertien verdachten gearresteerd. Hun identiteit is niet bekend gemaakt. Wel dat de autoriteiten er in eerste instantie vanuit gaan dat de Koerdische terreurbeweging PKK achter de aanslag zit.

Update 16:15: de aanslag is inmiddels opgeëist door de Koerdische groepering TAK.

Dit jaar zijn meerdere grote aanslagen geclaimd door TAK, een afdeling van de PKK. TAK kiest vaak politiebussen als doelwit en is vooral actief in grote steden. Een aanslag op een militair konvooi in Ankara waarbij 38 doden vielen is door TAK opgeeist, evenals een aanslag op een bus met politie in het centrum van Istanbul in juni. De laatste door TAK geclaimde aanslag was op een politiebureau in Diyarbakir op 4 november, middenin een woonwijk.

`

`