NRC Checkt: ‘Utrecht is de snelst groeiende stad van Nederland’

Dat stond vorige week dinsdag in nrc.next.

Foto Getty

De aanleiding

Na zes jaar bouwen werd afgelopen woensdag station Utrecht Centraal officieel geopend. De dag daarvoor publiceerde NRC een artikel over het station. Daarin stond dat Utrecht de snelst groeiende stad van Nederland is. Een lezer vroeg: is dat wel waar? Is dat niet Amsterdam?

En, klopt het?

Het feit dat we checken gaat over de groei van een stad. Maar hoe meet je in die context het begrip ‘snelst’? Eigenlijk niet veel anders dan bij een hardloopwedstrijd: je trekt een startlijn en een finish, en je meet de ontwikkeling daartussen.

En daar gaat het mis met de bewering over Utrecht in het artikel: het beginpunt en de eindstreep worden niet gespecificeerd. De letterlijke zin betreft: „Behalve een gebouw is het [Utrecht Centraal] de verbinding tussen stadsdelen in de snelst groeiende stad van Nederland.” Gaat dit over de groei tot nu toe? Of over de toekomst? En tussen welke twee momenten dan precies?

We vragen het na bij de auteur van het artikel, Mark Duursma, redacteur transport. Waarop heeft hij zich gebaseerd? Hij trekt een persbericht van ProRail uit zijn tas. Daarin staat: „Utrecht is de snelst groeiende stad van Nederland, met 400.000 inwoners in 2030.” De term „snelst groeiende stad” werd ook gebruikt door de Utrechtse wethouder Victor Everhardt in een telefonisch interview.

We hebben het dus over de toekomst. We weten nu het eindpunt van deze race om de titel van snelst groeiende stad van Nederland – 2030. Maar wat is eigenlijk het begin? En waar haalt NS deze cijfers vandaan?

Tijd voor een belrondje. De gesprekken, met in totaal vijf verschillende mensen, geven in eerste instantie vooral inzicht in het productieproces van een persbericht. Vier instanties werkten mee aan de tekst (lengte grofweg één A4): ProRail, NS, het ministerie van Infrastructuur en Milieu en de gemeente Utrecht. De zin over de groei van Utrecht is aangeleverd door de gemeente, blijkt.

Eenmaal bij de gemeente Utrecht aanbeland gaat het snel. We krijgen een mail met meerdere tabellen met cijfers afkomstig van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Daarin ontdekken we ook het startpunt van de prognose uit het persbericht: dit jaar. Tussen 2016 en 2030 groeit de bevolking van Utrecht met 19 procent, van 339.000 inwoners naar 404.600. Daarmee ontwikkelt Utrecht zich sneller dan alle andere steden van Nederland, inclusief Amsterdam (plus 8 procent).

Mooi, we weten nu hoe het zit met de geraamde groei in de toekomst. Maar wat als we kijken naar de ontwikkeling tot nu toe? Uit de zin in NRC is namelijk niet duidelijk of de auteur bedoelt dat Utrecht de snelst groeiende stad is of wordt.

Het CBS levert desgevraagd historische bevolkingsgegevens, voor 2000 en voor 2015. Even excellen en we zien dat het inwoneraantal van Utrecht tussen die twee meetmomenten met 42 procent is gestegen. Eveneens het snelst van Nederland.

Zit de lezer er dan naast met de tegenwerping dat Amsterdam de snelst groeiende stad is? Niet per se. Het is maar net welk beginpunt en eindpunt je kiest voor de race. De persoon in kwestie stuurde een zelf samengestelde tabel mee, op basis van CBS-cijfers. Als we de laatste maanden daaruit pakken, de ramingen voor september en oktober dit jaar, dan groeit Amsterdam nét iets sneller dan Utrecht: 0,3 procent versus 0,2 procent.

Conclusie

Als je naar kortere periodes kijkt kunnen andere steden sneller groeien, zoals Amsterdam. Maar Utrecht is de snelst groeiende stad van Nederland, zowel in de afgelopen vijftien jaar als de komende vijftien jaar. Daarom beoordelen we de stelling als waar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt