Niet zo assertief als Renzi

Paolo Gentiloni

Minister van Buitenlandse Zaken Paolo Gentiloni wordt de nieuwe premier van Italië. Wie is hij?

Paolo Gentiloni (links) werd zondag aangewezen als nieuwe premier. Hij was minister onder Matteo Renzi, die na het verloren referendum opstapte. Foto Angelo Carconi/AP

De Italiaanse minister van Buitenlandse Zaken, Paolo Gentiloni, wordt de nieuwe premier van het land. President Sergio Mattarella heeft hem gevraagd een nieuwe regering te vormen, na het aftreden van Matteo Renzi die een referendum over grondwettelijke hervormingen verloor. De 62-jarige Gentiloni heeft het mandaat gekregen om met politieke partijen te gaan praten over een kabinet waaraan hijzelf leiding zal gaan geven.

Gentiloni mist de uitdagende assertiviteit van zijn voorganger Renzi, maar juist het gegeven dat hij met zijn gematigde opstelling nooit grote vijanden heeft gemaakt, maken hem in de ogen van president Mattarella de aangewezen persoon om te proberen een nieuw kabinet te vormen. Gentiloni moet ook proberen de breuk binnen de regerende Democratische Partij te lijmen.

In het eerder deze maand afgetreden kabinet behoorde Gentiloni niet tot de groep vertrouwelingen van Renzi. Maar politiek gezien zit hij wel op dezelfde lijn. Dat betekent: steun zoeken bij de partijen en kiezers in het politieke centrum, ook als dat ten koste gaat van aanvaringen met traditioneel links.

Gentiloni is zondagavond meteen begonnen aan de kabinetsformatie. Nu al zegt een tegenstander als Matteo Salvini van de rechts-populistische Lega Nord, dat een kabinet-Gentiloni de voortzetting zou zijn van het kabinet-Renzi . Hij weigert dan ook, net als de Vijfsterrenbeweging van Beppe Grillo, mee te doen aan de consultatieronde van Gentiloni.

Renzi heeft waarschijnlijk vrede met Gentiloni als premier, omdat die niet iemand is die snel zijn licht zal wegnemen. Hij kan zich dan langs de zijlijn voorbereiden op nieuwe verkiezingen.

Gentiloni begon zijn politieke leven bij milieugroepen. Tegelijkertijd was hij journalist – in de jaren tachtig leidde hij het blad van de milieugroep Legambiente. Daar kwam hij in aanraking met Francesco Rutelli, een Groene politicus die aansluiting zocht bij de centrum-linkse Democratische Partij en burgemeester van Rome werd.

Gentiloni was nauw verbonden met Rutelli, eerst als zijn woordvoerder, later als de wethouder die verantwoordelijk was voor de voorbereidingen voor het jubeljaar 2000. Dat was een zeer gevoelige post, waarin hij te maken had met de machtige Katholieke Kerk, de bouwlobby, en de partij. Gentiloni is er altijd prat op gegaan dat er, ondanks de miljarden die er omgingen in de werken voor het jubeljaar, nooit aanleiding is gevonden een justitieel onderzoek in te stellen op verdenking van corruptie. Er zijn weinig grote projecten in Rome waarvan dit gezegd kan worden.

Een poging kandidaat-burgemeester van Rome te worden voor links mislukte, maar toen Federica Mogherini in oktober 2014 naar Brussel ging, nam Gentiloni het stokje van haar over als minister van Buitenlandse Zaken. Hoewel die functie hem genoeg kansen heeft geboden vol in de schijnwerpers te komen, heeft Gentiloni zich altijd prettiger gevoeld in een rol op de achtergrond. Hij is ook minder uitgesproken dan Renzi uitgevaren tegen de oude garde van de Democratische Partij. Dat geeft hem betere papieren om te proberen weer de steun te krijgen van de zestigers en zeventigers in de partij die op Renzi’s nederlaag toastten.