Moeten we met het raam open slapen?

Vragen die leven

Iedere week beantwoordt de wetenschapsredactie een vaak gestelde vraag. Vandaag: is slapen met het raam open extra gezond?

Foto Istock

Fris en vroeg uit de veren. Sommige mensen zweren erbij dat slapen met het raam open garant staat voor een betere nachtrust. Maar is dat ook zo? Zonder ventilatie wordt het al gauw bedompt in een slaapkamer, zeker als die klein is en als er meer mensen slapen. Door de ademhaling van de slapers neemt de concentratie kooldioxide in de lucht gestaag toe. En ook lichaamsgeuren hopen zich op.

Vladimir Savchenko, een Bulgaarse hobbyist die zelfgebouwde kooldioxidemeters verkoopt, laat op zijn blog een indrukwekkende grafiek zien hoe een nacht in zijn eigen slaapkamer verloopt. De kooldioxideconcentratie gaat al iets omhoog als aan het begin van de avond zijn baby in de kamer van 16 vierkante meter te slapen wordt gelegd. Maar vanaf het moment dat hij en zijn vrouw erbij gaan slapen, stijgt de grafiek als de contouren van de Mount Everest. De concentratie bereikt een piek van bijna 3.500 ppm. Op het moment dat Savchenko wakker wordt en de deur van de slaapkamer openzet, zakt de concentratie pijlsnel weer naar onder de 1.500 ppm. En als hij later even het raam opent, gaat het rap naar 500 ppm. In Nederland moet de langdurige blootstelling onder de 1.200 ppm blijven.

Savchenko liet zich inspireren door een handvol wetenschappelijke studies naar het verband tussen slaapkamerlucht en slaapkwaliteit, waarin steevast de koolstofdioxideconcentratie als maatstaf wordt gebruikt. Maar of die direct de gezondheid beïnvloedt, staat niet vast.

Jelle Laverge van de Universiteit van Gent deed vergelijkende proeven met studenten. „Slapen met het raam open gaf aanleiding tot kortere maar diepere slaap met een beter uitgerust gevoel de dag erna”, zegt Laverge.

Een recent Deens onderzoek – ook met studenten – komt tot dezelfde conclusie (Indoor Air, 26 oktober 2016). Deelnemers die sliepen bij lagere koolstofdioxideconcentraties rapporteerden de volgende morgen een minder slaperig gevoel en een beter concentratievermogen. Het was niet alleen een gevoel: ze presteerden echt beter in logischdenkentestjes.

Dat open raam heeft ook nadelen

Aanvoer van verse lucht tijdens de slaap is belangrijk, zegt deskundige Atze Boerstra van adviesbureau BBA Binnenmilieu in Den Haag. „Mensen brengen eenderde van hun leven door in de slaapkamer. Eigenlijk is het dus heel vreemd dat de invloed van de luchtkwaliteit daar nog zo slecht is onderzocht.”

Ventilatie is belangrijk, zegt Boerstra, maar dat hoeft niet noodzakelijk met een open raam. Mechanische luchtafzuiging werkt ook. In de meeste moderne goed geïsoleerde huizen is die standaard ingebouwd. „De normen die daarvoor in het Bouwbesluit zijn geformuleerd zijn echter aan de krappe kant”, zegt Boerstra. „Daardoor blijft de luchtkwaliteit in de praktijk alleen goed als de ventilatie op de hoogste stand staat.”

Een raam openzetten heeft ook nadelen, zegt Boerstra. Behalve warmteverlies vergroot dat de kans op inbraak en geluidsoverlast, waardoor mensen alsnog slecht slapen.

Boerstra houdt het erop dat met open raam slapen een overblijfsel is van de cultus die aan de natuur en het buitenleven een gunstig gezondheidseffect toeschrijft: „Een geloof van hygiënisten.”

Het kan een gezondheidsillusie zijn, bevestigt Laverge: „In placebo-onderzoek bleken veel effecten eerder toe te schrijven aan het openen van het raam op zich en niet zozeer aan de verhoogde luchtstroom.”