Recensie

‘Alleen op de wereld’ is weer van deze tijd

Tv-recensie Het verhaal van Rémi heeft een moderne twist gekregen in een nieuwe jeugdserie. Het kan nog, het wegpinken van een traantje om een jongen die er alleen voor staat.

Julian Ras in 'Alleen op de Wereld' (VPRO).

Hector Malots jeugdboek Alleen op de wereld (of Sans famille) uit 1878 was al geruime tijd uit de mode. Voordat je aan kinderen van de laat twintigste eeuw had uitgelegd wat een vondeling was, of een rondtrekkend dierenorkestje, hadden ze al gapend hun Gameboy gepakt.

Maar plotseling is het boek terug in de etalage. Het boekenpanel van DWDD koos vorige maand voor een nieuwe, aangepaste vertaling door Tiny Fisscher, met illustraties van Charlotte Dematons. En in de donkere dagen voor kerstmis zendt de VPRO een splinternieuwe Nederlandse televisieversie uit, ook al gemoderniseerd.

Misschien keren de dagen van het 19de eeuwse naturalisme weer terug en worden ook Dickens en Zola weer helemaal hip. Feit is dat de door Margien Rogaar en Steven Wouterlood, beiden bekroonde en bejubelde makers van kinderfilms, geregisseerde serie, op initiatief van dito scenariste Mieke de Jong, helemaal niet verouderd aandoet.

Tekst gaat verder onder de video

Er hebben wel een paar drastische ingrepen plaatsgevonden. Rémi (Julian Ras, ook al een bekend gezicht uit diverse kinderfilms) is iets ouder dan in het boek (11 in plaats van 8) als hij zich aansluit bij de rondtrekkende troupe van meneer Vitalis (Bert Luppes). Zijn stiefvader heeft hem niet verkocht, maar wel gedumpt, door de jongen mee te nemen voor een ritje in zijn vrachtauto en hem bij een tankstation te dumpen.

Ook heel belangrijk: het aapje Joli-Coeur is al dood en een foto aan de wand, als Rémi Vitalis voor het eerst ontmoet. Kennelijk zou dat te veel verdriet zijn voor kinderen uit de 21ste eeuw (of een gedresseerd en aangekleed aapje is niet meer te doen).

Wat vooral onverminderd werkt is de magie van het optreden op straat met participatie van de dieren. Als Rémi Besame Mucho speelt (op zijn trompet, niet op de harp), dan delen we in de ontroering van het grotendeels vrouwelijke publiek.

Het kan dus nog, het wegpinken van een traantje om een jongen die er helemaal alleen voor staat. Dat zijn biologische ouders, die hem achterlieten in een statiegeldautomaat, van voorname afkomst moeten zijn geweest, is een verrassing die de tv-kijkers vooralsnog onthouden is. Maar ook dat verschil tussen arm en rijk hoef je aan de huidige kindergeneratie niet meer uit te leggen.

Ras is iets te oud voor de rol, maar dat wordt enigszins opgelost door hem recht in de camera te laten terugkijken op de roerige perioden in zijn jonge leven. Dat is heel moeilijk acteren en gaat bijna helemaal goed.

Elke dag om 18.00 uur wordt op NPO 3 de aflevering van de vorige dag (10 minuten) herhaald en direct gevolgd door een nieuwe aflevering. Alsof er een venstertje in de adventskalender open gaat. Ook dat procédé is eerder toegepast, met de serie Vrolijke Kerst, die ook al treuriger was dan de titel suggereerde.

Het is aan de ene kant mooi om te zien dat klassiekers de waan van de dag overwinnen, maar toch ook een beetje treurig dat 19de eeuws kinderleed en sentiment over arm en rijk niet meer zo ver van ons eigen bed staan als in die verre 20ste eeuw.