Politiek reageert terughoudend op Wilders’ harde woorden

Hoewel PVV-leider Wilders na zijn veroordeling opnieuw de ‘politieke elite’ hekelt, reageren premier Rutte en fractievoorzitters in de Tweede Kamer voorzichtig.

Premier Rutte sprak vrijdag op zijn wekelijkse persconferentie na de ministerraad in voorzichtige bewoordingen over de veroordeling van Wilders. Foto ANP / Bart Maat

PVV-leider Geert Wilders sprak rechtstreeks tot zijn kiezers, een paar uur nadat hij door de Haagse rechtbank werd veroordeeld voor groepsbelediging en het aanzetten tot discriminatie. „Beste mensen, ik kan het nog steeds niet geloven, maar zojuist ben ik veroordeeld.”

De PVV-partijleider legt de uitspraak – overigens zonder strafoplegging – uit als een poging hem monddood te maken. Wilders, zei hij, is bestraft omdat hij „een vraag over Marokkanen” stelde, „terwijl eergisteren bleek dat tientallen Marokkaanse asielzoekers buslijnen in Emmen terroriseren en niet eens een boete krijgen.” Nederland, vindt Wilders, is een „ziek land.”

Het was een eerste inkijk in standpunten die in zijn campagne zullen beheersen tot aan de Tweede Kamerverkiezingen van maart volgend jaar. Wilders zal zichzelf neerzetten als martelaar van het vrije woord die wordt tegengewerkt door de ‘multiculturele elite’, terwijl hij zegt waar het op staat. „Niemand vertrouwt u meer”, zei Wilders over de rechters. „Maar de waarheid en onze vrijheid zijn gelukkig veel sterker dan u. En ik ook. Ik zal nooit zwijgen. En u zult mij niet kunnen tegenhouden.”

Lees ook: Wilders: Nederland is een ziek land geworden, over de eerste reactie van Wilders.

Terughoudende reacties

De politieke reacties waren terughoudend. Dat kwam vooral doordat Wilders een paar minuten na de uitspraak al bekendmaakte dat hij in hoger beroep gaat. De zaak is daarmee vermoedelijk tot na de verkiezingen „onder de rechter”. Ideale situatie voor Wilders, die hard in de aanval ging over onderwerpen zoals de vrijheid van meningsuiting en de rechtsstaat, terwijl hij zag dat politieke tegenstanders er weinig mee konden.

D66 liet weten dat „politici zich zo min mogelijk moeten mengen in individuele rechtszaken.” Partijleider Alexander Pechtold voelt zich „geen partij” in deze zaak. SGP-fractievoorzitter Kees van der Staaij: „Wat vooral nodig is, is een goede balans tussen vrijheid en verantwoordelijkheid.” Verder gaf hij toe zich vooral „erg ongemakkelijk” te voelen, omdat een rechter vonniste over een politicus.

Rutte: er zijn meer kwesties

Klein houden, had minister-president Mark Rutte bedacht. Dus legde hij tijdens zijn wekelijkse persconferentie eerst uit dat hij niets over de uitspraak kon zeggen: „Alles wat ik zeg kan in het hoger beroep worden gebruikt.” Om al snel te zeggen dat er „veel andere belangrijke kwesties zijn”, zoals werkloosheid, ouderenzorg en veiligheid. Dáár wilde Rutte over praten. Is Nederland dan inderdaad een ziek land? Rutte: „Nee, Nederland is niet ziek.”

Het tegengas dat Wilders kreeg in Den Haag, ging vooral over retoriek en niet zozeer over de uitspraak van de rechtbank. Jesse Klaver, partijleider van GroenLinks, beloofde de „haatretoriek en zondebokpolitiek” van Wilders „tot de laatste snik te bestrijden”, maar over de uitspraak zelf zei hij slechts dat „Wilders juridisch te ver is gegaan in zijn uitlatingen.” PvdA-Kamerlid Jeroen Recourt gaat niet in op de uitspraak, maar noemt het „walgelijk en verwerpelijk” dat Wilders „een hele bevolkingsgroep beledigt en wegzet.”

CDA-leider Sybrand Buma is de enige politicus die zich fel afzet tegen de reactie van Wilders op zijn veroordeling. Hij zegt:

„Als een politicus die veroordeeld wordt onmiddellijk zijn politieke podium misbruikt om de onafhankelijkheid van de rechters te ondermijnen, hoe kan je dan van gewone Nederlanders vragen om vertrouwen in de rechtsstaat te houden?”

Wilders liet zich niet zien

Steun was er ook voor de PVV. Van VoorNederland (VNL), de partij met enkele voormalig PVV’ers. VNL-voorman Jan Roos: „Dit is een zwarte dag voor de vrijheid van meningsuiting. Het politieke debat moet plaatsvinden in het parlement, nooit in de rechtbank.”

Wilders zelf liet zich niet zien op het Binnenhof vrijdag en hij bleef in het beveiligde deel van het parlementsgebouw. Zijn partij reageerde niet op vragen. Aan het begin van de middag zette Wilders een campagneplaat online met daarop zijn foto en de tekst „Nederland is een ziek land geworden.” In de begeleidende tweet: