‘Nu stimuleren is alleen maar olie op het vuur’

Sweder van Wijnbergen Nederland moet niet investeren want dan dreigt oververhitting, zegt Sweder van Wijnbergen, hoogleraar economie aan de Universiteit van Amsterdam.

Moet Nederland investeren?

„Nee. Er zijn twee mogelijke redenen om te investeren en die gelden allebei niet voor Nederland.

Eén reden: bij een recessie of trage groei. Maar Nederland zit heel dichtbij volledige werkgelegenheid. Als je nu een investeringsproject optuigt, ben je zo twee à drie jaar verder voordat je gaat bouwen. Dan is precies de economie oververhit aan het raken. Hoe ik weet dat over drie jaar de economie niet in een dip zit? Het is zeer onwaarschijnlijk dat er zo snel weer een economische dip komt. Dat gebeurt zeer zelden. Nu stimuleren is alleen maar olie op het vuur.

„Tweede reden: een slechte infrastructuur zoals Duitsland en de VS hebben. We zijn ongeveer het enige land ter wereld dat zijn infrastructuur op orde heeft. Als een van de weinige landen zijn we daarin tijdens de crisis gewoon blijven investeren. Dat hebben we uitstekend gedaan.”

Lees ook het interview met hoogleraar economie Bas Jacobs: ‘Oververhitting van de economie is juist verstandig’

Moeten Duitsland en de VS investeren?

„Duitsland is een heel ander verhaal. Dat heeft een overschot op de begroting en het is een derdewereldland qua infrastructuur. Het heeft een heel oud wegen- en elektriciteitsnet. Ze hebben slechte IT-infrastructuur, denk aan breedbandinternet.

Als Duitsland investeert is dat goed voor de eurozone: de Duitse economie beslaat 30 procent van de hele eurozone. Maar minister van Financiën Schäuble is een dorpspoliticus. Zolang hij daar zit, gebeurt er niks. Voor de VS geldt hetzelfde: daar heb je een fourwheeldrive nodig om rond Washington te rijden, anders krijg je een klapband door de gaten in de weg. Ook de vliegvelden en het spoor zijn abominabel slecht. De VS zijn wel dichter bij hoogconjunctuur. Maar het land investeert structureel te weinig in de wegen.”

Dreigt dan geen langdurige stagnatie zoals econoom Larry Summers stelt?

„Het is een interessante propositie, maar de timing klopt niet. Hij veronderstelt dat de rente daalt omdat we door de vergrijzing behoefte hebben aan sparen. Waarom zou de rente dan in 2008 zo scherp zijn gedaald? De vergrijzing is al decennia aan de gang. Een grote groep ouderen gaat nu juist met pensioen. Wat doe je dan? Uitgeven, niet sparen.

„Europa doet er zo lang over om over de crisis van 2008 heen te komen omdat het de banken niet direct heeft aangepakt en schoongeveegd. Dat hebben de Amerikanen wel gedaan en die kwamen al in 2009 uit de recessie. Europa doet daar vijf jaar langer over, precies zoals de theorieën over financiële crises van econoom Kenneth Rogoff voorspellen.”