Interview

Maximeer artikel-aantal

Marten Scheffer, hoogleraar ecologie aan de Wageningen Universiteit: „Elke dag krijg ik wel een verzoek of ik een artikel wil reviewen. Ongeveer eens in de drie à vier weken zeg ik toe. Als ik denk dat iemand anders beter is ingevoerd in het onderwerp, doe ik het niet.

„In de helft van de gevallen doe ik de review samen met een promovendus, in overleg met de redacteur van het tijdschrift. Dan schrijven we onafhankelijk van elkaar een beoordeling die we daarna samen doorlopen. De review schrijf ik uiteindelijk zelf. Ja, dat kost me meer tijd dan wanneer ik het helemaal zelf zou doen, maar ik zie het als taak om promovendi te laten zien hoe het er aan de andere kant aan toe gaat.

„De grootste beperkende factor is tijd. Een review schrijven kost me een halve dag. Dat doe ik gewoon overdag. Na het avondeten doe ik geen wetenschap meer, anders draait m’n hoofd door en ga ik malen.

„Soms voelt peer review als corvee, maar het kan ook spannend zijn als je een nieuw artikel vers van de pers onder ogen krijgt. Je doet het uiteindelijk toch om iets bij te dragen aan de grote machinerie van de wetenschap.

„Grote, beroemde tijdschriften weiger ik minder vaak. Zoveel mensen krijgen die artikelen onder ogen. Áls het dan je expertise is, wil je ook dat het goed beoordeeld is.

„Als ik de auteurs van een artikel goed ken, denk ik: mooi, een conflict of interest is een geldige reden om dit artikel niet te beoordelen. Ik heb een paar keer gehad dat een redacteur zegt: bedankt dat je het meldt, maar ik wil toch graag dat je het doet. Dat probeer je dan zo neutraal mogelijk.

„Soms komt het voor dat ik een artikel niet compleet kan overzien. Laatst heb ik een artikel gereviewd over het instorten van Steentijd-samenlevingen. Ik ken wél de wiskundige techniek waarmee ze signalen van instorting hebben gezocht, maar ik weet weinig van de Steentijd. Dat geef ik dan aan. Het is dan aan de redacteur om een reviewer met verstand van de Steentijd erbij te zoeken.

„Het systeem van peer review kraakt in z’n voegen. Het werkt nog wel, maar er zijn zó veel artikelen om te beoordelen. Iedereen in de wetenschap worstelt ermee. Peer reviewers belonen is wat mij betreft niet de oplossing. Ik zou het probleem liever bij de wortel aanpakken: we moeten met z’n allen minder schrijven. Waarom spreken we niet af dat je als wetenschapper maar een bepaald aantal artikelen per jaar mag schrijven? Als je wat dieper nadenkt, schrijf je misschien iets mooiers.”