IOC in lastige positie door nieuw rapport Russische dopingfraude

Rapport dopingfraude

Weer toont een rapport aan hoe diep dopingfraude geworteld is in de Russische sport. De vraag is of het land geweerd kan worden van de Winterspelen over twee jaar.

Foto Joeri Kadobnov/AFP

Hoe schokkend de conclusies van onderzoeker Richard McLaren voor Rusland ook zijn, de nieuwe cijfers in zijn tweede rapportage over ’s lands manipulaties met doping kunnen tevens als een aanklacht tegen het wereldantidopingbureau WADA uitgelegd worden. De vraag rijst: hoe hebben alleen al in Rusland meer dan duizend besmette dopingmonsters, in dertig verschillende sporten, aan de aandacht van WADA kunnen ontsnappen? Een vraag die het Internationaal Olympisch Comité (IOC) ook zal stellen.

De uitkomsten van het McLaren-rapport, dat vrijdag werd geopenbaard, liegen er niet om. Wederom niet, want met zijn eerste rapportage, afgelopen zomer, toonde de Canadese sportjurist al aan hoe ziek de Russische sport is. Gedopete sporters worden begeleid naar een negatieve test of thuisgelaten, en in Sotsji bestond tijdens de Winterspelen, speciaal voor Russen, een ruilsysteem van schone voor vuile urine. Daar komen nu nog eens minimaal duizend gevallen van dopingfraude bij.

Meest verbluffende uitkomst van het onderzoek is dat alle illegale praktijken onder regie stonden van het Russische ministerie van Sport. De invloed van president VladimirPoetin en Vitali Moetko, de toenmalige sportminister en nu plaatsvervangend premier, is door McLaren niet aangetoond, maar het is onaannemelijk dat deze kopstukken geheel onwetend waren. Die vaststelling maakt de gevoeligheid van het door WADA geïnitieerde speurwerk duidelijk: Rusland en doping is een geopolitiek thema geworden.

McLaren Report Part II 2 by Frank Huiskamp on Scribd

Nucleaire ontploffing

Mogelijke politieke consequenties scheidden het IOC en WADA bij de strafmaat voor Rusland. Tot ergernis van voorzitter Thomas Bach van het IOC riep WADA afgelopen zomer op tot een volledige boycot van Russische sporters bij de Spelen in Rio de Janeiro. Hij was dat onder geen beding van plan en beoordeelde zo’n vergaande stap in bestuurlijke zin als „een nucleaire ontploffing”.

De reactie van het IOC was verder: waar bemoeit WADA zich mee, dat bepalen wij zelf. En dat deed IOC door de sportbonden te laten beoordelen welke Russische sporters wel aan de Spelen mochten meedoen. Het resultaat was dat in veruit de meeste sporten Russen werden toegelaten. Belangrijkste uitzonderingen waren atletiek en gewichtheffen.

Door de houding van WADA verslechterde de relatie met het IOC dat, evenals veel sportbonden, al langere tijd kritiek op WADA heeft. Kern van de bezwaren is dat WADA bij misstanden eens moet ophouden met zijn straatje schoonvegen en simpelweg meer boeven moet vangen. Tegen die achtergrond wil het IOC het antidopingbureau hervormen. In oktober kondigde het IOC aan dat er een onafhankelijke organisatie aan WADA wordt gekoppeld, die verantwoordelijk wordt gesteld voor de controles en de strafoplegging.

WADA is vooralsnog niet erg ontvankelijk voor welke hervorming ook en probeert met eigen onderzoek, dat naar buiten toe nadrukkelijk als ‘onafhankelijk’ wordt gepresenteerd, zijn bestaan te rechtvaardigen. In 2015 was er het onderzoek van voormalig WADA-voorzitter Dick Pound naar misstanden in de Russische atletiek en daaropvolgend kwam McLaren met zijn rapportages. Die onderzoeken brachten schokkende feiten aan het licht, maar verbloemden volgens het IOC ook de inertie van WADA.

Waarom is er niks gedaan met mails van Russische klokkenluiders? Waarom zijn vervalsingen bij het Russische dopinglaboratorium en de nationale dopingautoriteit nooit opgemerkt? Waarom wist WADA niets van de Russische overheidsbemoeienis? En waarom betrapte WADA in het algemeen minder dan één procent van de sporters op doping? Onbeantwoorde vragen. Tijd voor actie, vindt Bach.

Het tweede rapport van McLaren brengt het IOC in een lastige positie. Enerzijds zijn de nieuwe feiten zo belastend dat maatregelen onmogelijk kunnen uitblijven, anderzijds stelt het IOC opnieuw vast dat WADA niet bepaald uitblinkt in de opsporing van doping. De vraag die nu voorligt: kan het IOC Rusland volledig van de Olympische Winterspelen, over 14 maanden in Pyeongchang, weren? Bij zo’n vergaande maatregel zal WADA haar bestaansrecht claimen, maar zit het IOC met een boze Poetin opgescheept. Gelet op de gevoelige internationale verhoudingen is dat het laatste wat Bach wil. Hij kan het machtige Rusland moeilijk kalststellen.

Toch beweegt Bach. Nog voor McLaren zijn tweede rapport openbaarde, zei de IOC-voorzitter dat malverserende sporters en bestuurders niet op de Spelen thuishoren. Maar om meer munitie te verzamelen laat het IOC alle Russische dopingmonsters van de Winterspelen in Sotsji hertesten en komen er twee eigen onderzoeken: één naar de ‘geïnstitutionaliseerde samenzwering’ in Rusland en één naar de manipulatie van dopingtesten. De concusie: het IOC wil bij bestraffing alleen op het eigen oordeel afgaan.