Deze skileraar helpt duizend gehandicapten per jaar de berg af

De meeste ski-scholen doen niets voor gehandicapten. Marc Gostoli wel. Verlamd? Hij zorgt dat je van een Franse berg afglijdt.

Pascale Pierronnet met Kevin op een ‘Go To Ski’ van Antenne Handicap.

Marc Gostoli hinkt een beetje. Als hij loopt, blijft zijn rechterbeen gestrekt, waardoor hij zich hupsend door de uitgestrekte gangen van het appartementencomplex Résidence Aime 2000 voortbeweegt. Hij klopt op de zijkant van zijn been. Tok-tok. Gips. Vorige week heeft hij zijn knieschijf gebroken. Een ongelukje. Over de toedracht doet hij geheimzinnig. „Ach gewoon een beetje onvoorzichtig geweest.”

Gebroken knie of niet, Gostoli komt net van de piste. Hij ziet eruit als de doorsnee skileraar: rood pak, flitsende schoenen, bruinverbrand gezicht. Hij ploft neer op een van de houten stoeltjes van bergrestaurant La Terrasse en bestelt met een charmante glimlach koffie bij de serveerster. Voor die arriveert heeft hij al zeker zes voorbijgangers gegroet en evenzoveel zoenen uitgewisseld. Iedereen in La Plagne kent Marc Gostoli en Marc Gostoli kent iedereen. Niet vreemd: hij was er eerder dan het skigebied. Gostoli kwam ter wereld in februari 1961, tien maanden voordat hier de eerste liften werden geopend.

De tekst gaat verder onder de video.

Skischool voor gehandicapten

Sinds 1995 runt hij Antenne Handicap, een skischool voor mensen met een beperking. Het idee ontstond een paar jaar eerder, toen de Franse zakenman en alpineskiër Ludovic Rey-Robert Gostoli vroeg hem te trainen ter voorbereiding van de Paralympische Spelen van Lillehammer. Gostoli zegde toe. Rey-Robert, die bij een treinongeluk zijn beide benen verloor, won twee gouden medailles: een voor afdaling en een voor de slalom. Aha, dacht Gostoli. Hier ben ik dus goed in.

Een dik decennium later helpt hij jaarlijks zo’n duizend mensen met een mentale of fysieke handicap. Dit doet hij met een team van instructeurs, momenteel zijn het er zeven, die hij aan het begin van ieder seizoen zelf opleidt.

Ja, de zaken gaan goed nu, maar dat is niet vanzelfsprekend, verzucht Gostoli. La Plagne staat dan wel bekend als een geliefde bestemming voor personen met een beperkte mobiliteit, maar je moet niet denken dat dat allemaal vanzelf ging. Een aantal jaar geleden zaten ze hier totaal niet te wachten op gehandicapten. „Zie je dat daar?” Hij wijst naar de rolstoelingang aan de voorkant van het gebouw. „Daar hebben we echt voor moeten vechten.”

Skischolen hebben liever groepen

Gostoli is – zacht uitgedrukt – kritisch over de reguliere skischolen: ze zouden lessen voor mensen met een beperking alleen rond lunchtijd plannen en hen liever mijden tijdens het hoogseizoen. „Zogenaamd omdat het dan beter weer is of rustiger op de piste, in werkelijkheid gaat het puur om het geld.”
Gehandicapte skiërs hebben één-op-één les nodig, maar skischolen hebben liever groepen omdat dat meer oplevert, luidt zijn verklaring. Bij Antenne Handicap hoeven mensen pas achteraf te betalen.

„Drie uur per dag is gebruikelijk, maar als dat een probleem is vanwege je handicap of je halverwege moet afhaken omdat het niet gaat: geen enkel probleem. Ik ga altijd uit van wat iemand wél kan.”

En er is nog een verschil, benadrukt Gostoli: hij gaat altijd uit van wat iemand wél kan. „Stel, iemand met een dwarslaesie gaat naar een gewone skischool en zegt dat hij rechtop wil skiën. Dan zullen ze zeggen: ‘Kun je lopen? Nee? Sorry, maar dan gaat het niet.’ Onzin! Lopen en skiën hebben werkelijk niets met elkaar te maken. Als je rechtop kunt staan, is het ook mogelijk om rechtop te skiën. Echt. Bij andere skischolen stoppen ze je in een zit-ski, lekker makkelijk. Maar ik wil daar niets van weten.”

Dat hij niet zomaar een mooi verhaal ophangt, blijkt later op de dag tijdens de skiles van Pascale Pierronnet (52), een tengere Française. Op haar 29ste werd ze aangereden door een betonwagen die haar geen voorrang verleende. Na zes maanden coma bleek ze ernstig hersenletsel te hebben opgelopen. Ze raakte halfzijdig verlamd, en heeft last van evenwichtsstoornissen, gehoor- en spraakproblemen en een verstoorde coördinatie. Lopen kan ze niet meer.

Pascales elektrische rolstoel glibbert door de papperige sneeuw. Gostoli’s zoon Kevin (27) tilt de vrouw in haar feloranje skipak op en zet haar met een soepele beweging op de Go To Ski, een door Gostoli bedachte machine. Een andere naam voor deze uitvinding is de Trottiski, naar het Franse woord trottinette (step), en dat is precies waar de constructie op lijkt: een paar ski’s met een stuurtje.

De tekst gaat verder onder de video.

Benen hoef je niet te gebruiken

De Go To Ski kan acht bewegingen tegelijkertijd maken. Je moet begrijpen, zegt Gostoli, dat het niet noodzakelijk is om je benen te gebruiken als je wilt skiën, het gaat vooral om het verplaatsen van gewicht. „De kracht van deze machine is dat je handen intuïtief de controle van je voeten overnemen.”

Voor haar ongeluk was Pascale skileraar in Oostenrijk, vertelt Kevin in de skilift. Iedere winter verblijft ze, meestal samen met haar moeder, meerdere weken in La Plagne. Zes dagen per week skiet ze, anderhalf uur in de ochtend, ’s middags nog eens anderhalf uur. Via internet kwam ze vijf jaar geleden bij Antenne Handicap terecht. Kevin: „Jij bent eigenlijk mijn baas, hè Pascale?” Ze knikt. „Maar we beschouwen elkaar meer als vrienden.”

Kevin en Pascale skiën zij aan zij. Zijn rechterhand ligt halverwege haar rug, de linker op het handvat van de machine. Ze zijn nauwelijks bij te houden. Na al die weken samen hoeven ze elkaar niets meer uit te leggen. In iedere stoeltjeslift pakt Kevin een pakje zakdoekjes uit een zak van Pascales skijack om haar neus te snuiten. Als het eindpunt van de lift nadert, zet hij haar zonnebril recht en duwt hij haar paarse helm nog iets steviger op haar hoofd.

Beroemde vader

Skiën is voor Pascale therapie geworden. Door de jaren heen heeft ze meer gevoel in de linkerkant van haar lichaam gekregen. Ze kan alle pistes af. Het liefst skiet ze in poedersneeuw, maar daarvoor is het nu te laat in het seizoen. De laatste sneeuw viel twee weken geleden.

De Go To Ski beschouwt Marc Gostoli als zijn meest succesvolle uitvinding. Het idee om zelf dit soort machines te ontwerpen kwam niet uit de lucht vallen. Zijn broer liep een dwarslaesie op , zijn vader Serge Gostoli kwam onder de trein toen hij vier jaar oud was en verloor daarbij een been.

Hoewel hij zelf niet kon skiën, was zijn vader beroemd in de skiwereld. Hij was een van de eerste skihandelaren in La Plagne, prepareerde de ski’s van de legendarische Franse alpineskiër Jean-Claude Killy en werkte als productontwerper voor merken als Rossignol en Salomon. Gostoli groeide op met een passie voor techniek. „Mijn vader was altijd aan het uitvinden.”

Trots is hij ook op een uitvinding die nog in ontwikkeling is: de Vertiski, een machine met een liftsysteem waardoor mensen met een dwarslaesie rechtop kunnen skiën. Er is vaak tegen hem gezegd dat het niet mogelijk was, zegt Gostoli. „Maar het kan dus wel.” Hoe hij voor elkaar krijgt dit soort hulpmiddelen te ontwerpen? Kijken, eindeloos kijken. Naar skiërs op de piste. Op tv. Hij wijst naar een beeldscherm in de hoek van bergrestaurant La Terrasse waar in slowmotion een vrouwenslalom wordt uitgezonden. „Dit is heel erg nuttig.”

Idereen kan skiën

Als Gostoli niet op de piste staat, reist hij de wereld over om over zijn uitvindingen te vertellen. „Deze winter bezoek ik 72 skigebieden. Vorig jaar 84.” Hij is een soort evangelist geworden. Zijn overtuiging: iedereen kan skiën. „Serieus: iedereen. Soms word ik midden in de nacht wakker met een idee en dan slaap ik niet verder voordat ik het heb uitgewerkt.”

Een diepe zucht. „Mijn vader is al twintig jaar dood, maar als hij er nog zou zijn dan zou ik hem met alle techniek van nu binnen een uur kunnen leren skiën. Dat vind ik wel eens lastig om te beseffen. Het is vanwege hem dat ik dit werk ben gaan doen.”

Dit verhaal is mede mogelijk gemaakt door Atout France, Frans bureau voor toerisme.