Hogere schaakpret

Op YouTube tikte ik het woord ‘chess’ in om te zien hoeveel schaakvideo’s daar waren. Ongeveer 2.300.000, zei YouTube. Ik had veel verwacht, maar mijn verwachting werd toch ruim overtroffen. Er zat natuurlijk iets bij over het vermaarde platenlabel Chess Records, maar vergeleken met de schaakvideo’s was dat bijna niets.

Je gaat rekenen hoeveel schaakvideo’s er per dag op de site moeten zijn gezet, en ook hoeveel tijd het zou duren om ze te bekijken. Ik kan het niet halen in de rest van mijn leven, en al zou dat wel kunnen, dan zouden er aan het eind al weer miljoenen video’s zijn bijgekomen.

De barmhartige Google, de eigenaar van YouTube, kent mijn wensen en zorgde dat ik niet verdronk in een miljoen lessen voor beginners, maar naar een lezing van Jan Timman werd geleid die hij hield tijdens het Politiken Cup toernooi in de Deense stad Helsingor in 2015.

De lezing ging over eindspelstudies en bij een ervan, een studie van Timman zelf, hoorde ik het publiek, dat niet in beeld kwam, hartelijk lachen. Aan het begin, toen Timman zei dat de computers geen raad wisten met deze studie, maar vooral aan het eind, toen de clou duidelijk werd: het begon met een witte dame die op a1 was ingemetseld en het eindigde met een ingemetselde zwarte dame op hetzelfde veld. Na het gelach kwam applaus.

Ik heb wel eens moeite om mensen die het zelf niet doen ervan te overtuigen dat er schoonheid in het schaken is, zoals in muziek of ballet. Nog moeilijker is het om duidelijk te maken dat schaken komisch kan zijn, maar het spontane gelach van het publiek om die eindspelstudie wees op authentieke schaakpret.

Volgende week wordt Jan Timman 65 jaar. Is dat niet het geschikte moment om hem een hoge ridderorde op te prikken voor zijn enorme verdiensten voor de Nederlandse schaakgemeente? Maar misschien heeft hij die allang en weet niemand het, omdat het beneden zijn stand is om de versierselen opzichtig te dragen.

zie diagram

Jan Timman, New in Chess 2015/6

Wit begint en wint

Wit moet zijn dame op a1 bevrijden, wat kan door zwarts loper op f4 of de zwarte pionnen op a4 en b3 te elimineren. 1. Td1 Kf6 Er zijn veel nevenvarianten waarin het hoofdidee van de studie niet tot uitdrukking komt, maar die natuurlijk wel moeten kloppen. Timman geeft in New in Chess1...Dxe7 2. Td4 De8 3. Lh7 en 1...Le3 2. Lc2 Dxe7 3. Td3 Kf4 4. c4. Terug naar de hoofdvariant: 2. Td7 Dh8 Of 2...Kxe6 3. Tb7 Dh8 4. e8D+ - zwarts dame moet afgeleid worden - Dxe8 5. Tb6+ Ke5 6. Lc2 (zonder wits toren op b6 zou zwart met 6...bxc2+ 7. Kxc2 Dg6+ mat geven) Dg8 7. Tb4 en wit gaat de pionnen slaan. 3. e8P+ Zwarts dame moet weg van de h-lijn. 3...Dxe8 4. Tf7+ Kxe6 5. Txf4 Dh8 Het lijkt of zwart zich redt. 6. Lf5+ Kf6 Niet naar de d-lijn of e-lijn, omdat wits toren dan terug in de verdediging kan komen. 7. Kc1 Dh1+ 8. Kd2 Dxa1 9. Lb1+ gxf4 10. Kc1 Hier gaat het om. Het begon met een witte dame die op a1 was opgesloten en het eindigt met een opgesloten zwarte dame op hetzelfde veld. Wit wint, want zijn c-pion of zijn g-pion promoveert.