Opinie

    • Ben Tiggelaar

Geen macht, tóch invloed. Hoe kan dat?

Column Willen we als machteloze minderheid toch invloed hebben op de mensen om ons heen, dan moeten we consequent zijn en steeds opnieuw hetzelfde verhaal vertellen.

‘Ik ben niet de baas. Hoe kan ik dan tóch invloed uitoefenen?” Het is een van de meest gestelde vragen tijdens seminars en trainingen. Wat moet je doen als je niet de meerderheid hebt, geen macht, geen managementfunctie, maar wél goede ideeën?

Het grote geheim: consistentie. Kies een helder standpunt en blijf daarbij. Die les komt van Serge Moscovici, een Roemeens-Franse psycholoog, en ja, tevens de vader van eurocommissaris Pierre Moscovici. Hij onderkende dat de meerderheid vaak zijn zin krijgt. In de maatschappij, en ook in organisaties. Maar Moscovici wees erop dat vernieuwingen altijd beginnen bij een minderheid. Hij onderzocht zijn leven lang hoe dat werkt.

Consistentie is dus essentieel. Willen we als machteloze minderheid toch invloed hebben op de mensen om ons heen, dan moeten we consequent zijn en steeds opnieuw hetzelfde verhaal vertellen. Niet te snel water bij de wijn doen. We moeten echter niet alleen vasthoudend zijn in de tijd, maar (als we met anderen een minderheidsgroepering vormen) ook één standpunt verkondigen als groep. Consistentie vergroot de invloed van een minderheid op een meerderheid tot een factor zeven, stelde Moscovici vast.

Nog een paar adviezen.

1 De meerderheid moet ervaren dat jij als minderheid gelooft in je ideeën. Zo blijkt bijvoorbeeld dat iemand die advocaat van de duivel speelt in een vergadering, minder indruk maakt dan iemand met een authentiek afwijkend standpunt.

2 Daarom is het belangrijk om zelfvertrouwen uit te stralen. Dat uit zich in de toon van spreken, je lichaamstaal, maar bijvoorbeeld ook in het lef om aan het hoofd van de tafel te gaan staan als je een standpunt verdedigt, zo blijkt uit onderzoek.

3 Je moet sociale druk kunnen verdragen. Boosheid en als ‘dom’ weg worden gezet is wel het minste van je kunt verwachten. Zie deze reacties als een bevestiging van het feit dat je iets nieuws te melden hebt.

4 Het helpt als je onbevooroordeeld overkomt. Het helpt als je mensen binnen een meerderheid verleidt om na te denken over de argumenten voor of tegen hun standpunten en voor of tegen die van jou. En het helpt als je qua voorkomen niet al te zeer afwijkt van de mensen die je probeert te overtuigen.

Opmerkelijk: ook als je nooit je zin krijgt en zelfs als je achteraf ongelijk blijkt te hebben, dan heeft het toch zin om een afwijkend geluid te laten horen. Dat stelt Charlan Nemeth van de Universiteit van Californië – een onderzoeker die ooit studeerde bij Moscovici.

Makkelijk is het nooit, zegt Nemeth. De meeste organisaties belonen harmonie en conformiteit in plaats van dissonante, afwijkende stemmen. We selecteren graag mensen die ‘erbij passen’, die de status quo niet ter discussie stellen. Maar wat koop je daarvoor wanneer je organisatie moet vernieuwen?

Volgens Nemeth zorgen non-conformisten ervoor dat de mensen om hen heen beter gaan nadenken. Afwijkende meningen ‘openen’ de geest. Ze zorgen voor meer nieuwsgierigheid, grondige informatieverwerking en meer creativiteit. En dat leidt tot betere beslissingen.

Juist de verschillen tussen mensen maken samenwerken de moeite waard. Diversiteit leidt tot groei en ontwikkeling.

Ben Tiggelaar is gedragsonderzoeker, trainer en publicist. Hij schrijft elke week over management en leiderschap.

    • Ben Tiggelaar