De killivis evolueerde snel en overleeft nu in smerig water

Evolutie

Een vissoort in vervuilde Amerikaanse riviermonden heeft zich genetisch aangepast en kan nu beter tegen schadelijke stoffen.

Killivis Foto Andrew Whitehead

Een Amerikaans visje heeft zich razendsnel aangepast aan watervervuiling. Binnen een paar decennia zijn de nakomelingen genetisch zo veranderd dat de vis resistent is tegen veelvoorkomende verontreinigende stoffen in het water. Deze resistente vissen worden met minder afwijkingen geboren. Dat schrijven Amerikaanse biologen in een donderdag uitgekomen artikel in Science.

De vis in kwestie is een killivis (Fundulus heteroclitus). Het dier heeft geen Nederlandse naam, Amerikanen noemen hem mummichog. Mummichogs leven in de getijdenzone, bij de uitmonding van kreken en rivieren in de Atlantische Oceaan.

Het water is daar de afgelopen decennia vervuild geraakt met gehalogeneerde aromatische koolwaterstoffen (haks) en polycyclische aromatische koolwaterstoffen (paks). Bij vissen veroorzaken deze stoffen misvormingen in embryo’s en larven. Ook voor volwassen dieren zijn ze giftig.

Haks en paks verstoren de embryonale ontwikkeling doordat ze aan het eiwit AHR binden. AHR is een regel-eiwit dat andere eiwitten aanstuurt.

De resistente mummichogs zijn minder gevoelig voor haks en paks doordat ze minder AHR-eiwit produceren. Deze vissen hebben ook méér genen voor een enzym dat haks en paks afbreekt.

De biologen vinden het bijzonder dat dezelfde resistenties op verschillende plekken zijn ontstaan. Mummichogs uit New Jersey, Connecticut en Virginia hebben onafhankelijk van elkaar mutaties in dezelfde genen opgelopen.

De onderzoekers vermoeden dat de evolutie in dit geval zo snel verliep, omdat het aantal mummichogs hoog is en de genetische variatie groot. Mutaties die een voordeel geven komen dan snel naar boven borrelen, doordat andere vissen sterven.