All American hero: moedig én bescheiden

John Glenn (1921-2016)

Hij was de eerste Amerikaan die in 1962 een baan om de aarde vloog. Ambitieus, betrouwbaar en kalm – een nationale held dus.

Een ongedateerde foto van John Glenn. Foto AP

Hij was niet de eerste Amerikaan in de ruimte, astronaut en volksheld John Glenn was wel de meest legendarische van de Mercury Seven, de eerste lichting Amerikaanse ruimtevaarders. Donderdag overleed Glenn, de eerste Amerikaan die in 1962 een baan om de aarde vloog en jarenlang senator was in Washington totdat hij in 1998 op zijn 77ste opnieuw een ruimtevlucht maakte, in een ziekenhuis in Ohio. Hij was 95.

Glenn, oud-marinepiloot en veteraan van de Tweede Wereldoorlog en de Koreaanse Oorlog die 149 missies uitvoerde, stond sinds zijn historische vlucht bekend als All American hero: hardwerkend, moedig en betrouwbaar, ook kalm, bescheiden en wars van opsmuk. Hij was 73 jaar getrouwd met jeugdliefde, Annie Castor. Ze hadden twee kinderen.

Baanbrekende Amerikaanse vliegenier

John Hershel Glenn, in 1921 in Ohio geboren als zoon van een loodgieter en een lerares, vestigde op 20 februari 1962 zijn reputatie als een baanbrekende Amerikaanse vliegenier vergelijkbaar met pioniers als de gebroeders Wright en Charles Lindbergh. De Amerikaanse ruimtevaartorganisatie NASA had hem met ruim 500 anderen enkele jaren eerder aangetrokken. Nu kreeg hij de taak namens de VS een achterstand in te halen op de Sovjet-Unie, die de race om de ruimte leek te winnen.

Nadat de Rus Joeri Gagarin op 12 april 1961 de eerste bemande ruimtevlucht uitvoerde, had NASA haastig Alan Shepard en Gus Grissom als eerste Amerikanen de ruimte ingestuurd. Gagarin voltooide echter een baan om de aarde, technisch een grotere prestatie dan de suborbitale vluchten van Shepard en Grissom. Dat waren sprongen naar 100 kilometer hoogte per raket.

Problemen tijdens de vlucht

Met drie rondjes om de aarde overtrof de 40-jarige Glenn zijn Russische rivaal. Heel Amerika keek en luisterde in spanning toe. Glenn bleef kalm, ondanks problemen tijdens de vlucht. Toen hij zijn baan bereikte, ontving de vluchtleiding een signaal dat een kussen tussen zijn Friendship 7-capsule en het hitteschild te vroeg was opgeblazen. Daardoor zou het schild los kunnen raken, met risico op fatale afloop.

De vluchtleiding besloot het hitteschild vast te klemmen door de stuurraketjes niet af te werpen. Tijdens de afdaling zag Glenn gloeiende brokken langs zijn raam schieten. Maar hij overleefde – en werd geëerd door president John F. Kennedy op het Witte Huis en met een ticker tape parade in New York.

In 1962 met president John F. Kennedy en vice-president Lyndon Johnson bij de Friendship 7, de capsule waarmee John Glenn als eerste AMerikaan in een baan om de aarde draaide. Foto AP

Zo werd Glenn de grootste ruimtevaartheld tot dat moment. Hem en de andere leden van de Mercury Seven viel een ongekende sterrenstatus te beurt. Nog vóór The Beatles maakten zij kennis met het fenomeen groupie. Journalist Tom Wolfe beschreef in The Right Stuff hoe Glenn zijn collega’s aanspoorde hun „zippers zipped” te houden, om het Mercury-programma niet in diskrediet te brengen met seksschandalen.

Oudste persoon in de ruimte

Door zijn vlucht werd Glenn zo’n ster, dat NASA hem geen vluchten meer toewees. Op aandringen van Robert Kennedy ging hij de politiek in, als Democraat. Van 1975 tot 1999 was hij senator namens Ohio. In 1983 voerde hij campagne voor de Democratische nominatie voor het presidentschap. Hij werd verslagen door Walter Mondale, die in 1984 verloor van president Ronald Reagan.

In 1998 maakte Glenn zijn tweede ruimtevlucht, aan boord van Space Shuttle Discovery. Met zijn 77 jaar werd hij de oudste persoon in de ruimte. NASA kreeg kritiek op de selectie, officieel verkocht om „de effecten van ruimte op ouderen te onderzoeken”. Toch werd Amerika’s bekendste astronaut na Armstrong zijn triomftocht van harte gegund.

Met medewerking van Frank Kruin.

    • Bruno van Wayenburg