Geen bewijs, toch twaalf jaar Chinese cel voor Nederlander

Justitie

Onderzoek schoot tekort, bewijs ontbreekt. Maar Nederlander Harm Fitié kreeg in China wel een lange celstraf. Zijn familie doet nu een beroep op de regering.

De Verboden Stad in Peking. Koen van Weel ANP
Harm Fitié

Harm Fitié

De Nederlandse levensmiddelentechnoloog Harm Fitié (44), in China wegens doodslag op zijn buurman tot twaalf jaar cel veroordeeld, heeft al zijn hoop op vrijspraak of een nieuw proces gevestigd op het hooggerechtshof in Beijing. „Hij heeft geloof in het Chinese systeem niet helemaal verloren. Dat houdt hem op de been. Zwaar is het wel”, vertelt zijn Franse vriendin Dianne Vandesmet. Zij werkte in Beijing als journaliste bij de Chinese staatstelevisie en bij de Franse Kamer van Koophandel.

Onduidelijk is wanneer het hooggerechtshof oordeelt over een zaak die advocaten en familie lang geheim hielden, uit vrees de rechters te mishagen. Vaak werkt publiciteit contraproductief in justitiële zaken.

Volgens advocaat Wang Lu en Vandesmet werd Fitié op de avond van 6 mei 2015 wakker van dronkemanslawaai op het dakterras van het huis dat hij deelde met gepensioneerd marineofficier Lu Zhicheng in een Beijingse traditionele hutong. Lu werd boos toen Fitié hem tot stilte maande, viel en overleed de volgende ochtend met een schedelbasisfractuur. Vandesmet, die sliep, beneden had niets gemerkt.

Fitié, die nog kunstmatige beademing had toegepast, werd een week later opgepakt. Hij wachtte bijna een jaar op het proces. Daarin baseerde de aanklager zich alleen op getuigenverklaringen van Lu’s zoon en andere familieleden; er waren geen getuigen. Volgens de zoon zou zijn vader op zijn sterfbed hebben gezegd: „Ik ben geslagen door de buitenlander.”

Fitié werd zeventienmaal verhoord zonder bijstand. Rechter en OM negeerden doktersverklaringen dat Lu erg dronken was, niet in staat te praten. Ook werden verklaringen van familieleden ten nadele van Fitié gewijzigd en ontbrak concreet bewijs dat hij Lu had geslagen. Er is ter plekke nooit forensisch onderzoek verricht.

Compensatie

Volgens Vandesmet is Lu’s familie uit op compensatie van bijna 100.000 euro. „Dat bedrag hebben zij via de openbare aanklager en hun advocaat gevraagd.” Dit zou inhouden dat Fitié schuld moet bekennen. „En dat”, zegt ze, „wil hij onder geen beding.” Alle hervormingen ten spijt worden in hoger beroep veroordelingen zelden teruggedraaid. De familie van Fitié zocht donderdag voor het eerst de publiciteit met een verzoek aan de Nederlandse regering een officiële klacht bij de Chinese autoriteiten in te dienen over falen van politie en strafrechter.

Hij zit met tien anderen in een kleine kamer op een afdeling voor witteboordencriminelen

Fitié, sinds 2005 in China adviseur op het gebied van babymelk en voedselveiligheid, beleeft volgens zijn vriendin een nachtmerrie. Hij zit met tien anderen in een kleine kamer op een afdeling voor witteboordencriminelen. Daglicht ziet hij al anderhalf jaar zelden, bezoek is verboden. Hij ziet alleen advocaten en diplomaten.

Vandesmet, bitter: „Hij sprak niet zo goed Chinees, maar dat zal wel een stuk beter zijn geworden.” Het is anderhalf jaar geleden dat zij hem voor het laatst heeft gezien. Ook schrijven en mailen is niet toegestaan.

Fouten

Fitiés advocaat Wang Lu van het gerenommeerde kantoor Shengyun zegt nooit een zaak te hebben gezien waarin de politie zoveel fouten heeft gemaakt en opzettelijk bewijs verdoezeld. „Het is overduidelijk geen eerlijk proces.”

Fitié’s familie, advocaat Wang en vriendin Dianne Vandesmet vinden het „cruciaal dat de Nederlandse overheid er volledig bij betrokken raakt en meehelpt de rechten van Harm gerespecteerd te krijgen”. Fitié kreeg alle mogelijke consulaire bijstand, maar de regering onthoudt zich van een oordeel over de rechtsgang in China.

Buitenlandse Zaken zegt zich niet met de schuldvraag te kunnen bemoeien. „Dat is aan de rechter. Wij zouden inmenging van China in een Nederlands proces ook afwijzen. Wij kunnen wel onderzoeken of het proces eerlijk was. Zo niet, komen wij in actie.” Buitenlandse Zaken heeft wel een ‘vertrouwensadvocaat’ ingeschakeld, wat volgens BZ veelzeggend is.

Naschrift 20 september 2017: Uit intern onderzoek bleek dat NRC niet kan instaan voor de journalistieke integriteit van dit verhaal. Lees hier meer informatie.